Úr landnámu

78. kafli

Uni sonur Garðars, er fyrst fann Ísland, fór til Íslands með ráði Haralds konungs hárfagra og ætlaði að leggja undir sig landið, en síðan hafði konungur heitið honum að gera hann jarl sinn.
Uni tók land, þar sem nú heitir Unaós, og reisti bæ þar.  Hann nam sér land til eignar fyrir sunnan Lagarfljót, allt hérað til Unalækjar nokkuð innan við Egilsstaði.
En er landsmenn vissu ætlan hans tóku þeir að ýfast við hann og vildu eigi selja honum kvikfé eða vistir og mátti hann eigi þar haldast.  Uni fór í Álftafjörð hinn syðra en náði þar eigi að staðfestast.
Þá fór hann austan með tólfta mann og kom að vetri til Leiðólfs kappa í Skógahverfi; hann tók við þeim. Uni þýddist Þórunni dóttur Leiðólfs og var hún með barni um vorið.  Þá vildi Uni hlaupast á braut með sína menn, en Leiðólfur reið eftir honum, og fundust þeir hjá Flangastöðum og börðust þar því að Uni vildi eigi aftur fara með Leiðólfi.  Þar féllu nokkrir menn úr liði Una en hann fór aftur nauðugur því að Leiðólfur vildi að hann fengi konunnar og staðfestist og tæki arf eftir hann.
Nokkru síðar hljóp Uni á braut þá er Leiðólfur var eigi heima en Leiðólfur reið eftir honum þegar hann frétti það og fundust þeir hjá Kálfagröfum.  Var hann þá svo reiður að hann drap Una og förunauta hans alla.
Sonur Una og Þórunnar var Hróar Tungugoði.  Hann tók arf Leiðólfs allan og var hið mesta afarmenni. Hann átti dóttur Hámundar, systur Gunnars frá Hlíðarenda.   Þeirra sonur var Hámundur hinn halti er var hinn mesti vígamaður.
Tjörvi hinn háðsami og Gunnar voru (systur)synir Hróars. Tjörvi bað Ástríðar manvitsbrekku Móðólfsdóttur, en bræður hennar, Ketill og Hrólfur, synjuðu honum konunnar en þeir gáfu hana Þóri Ketilssyni.  Þá dró Tjörvi líkneski þeirra á kamarsvegg og hvert kvöld er þeir Hróar gengu til kamars þá hrækti hann í andlit líkneski Þóris en kyssti hennar líkneski áður Hróar skóf af.  Eftir það skar Tjörvi þau á hnífsskefti sínu og kvað þetta:

Vér höfum þar sem Þóri,
þat vas sett við glettu,
auðar unga brúði
áðr á vegg of fáða.
Nú hefk, rastkarns, ristna
réðk mart við Syn bjarta,
hauka, skofts, á hefti
Hlín ölbækis mínu.

Hér af gerðust víg þeirra Hróars og systursona hans.
Þorkell fullspakur hét maður er nam Njarðvík alla og bjó þar.  Hans dóttir var Þjóðhildur er átti Ævar hinn gamli og var þeirra dóttir Yngvildur, móðir Ketils í Njarðvík Þiðrandasonar.
Veturliði hét maður sonur Arnbjarnar Óláfssonar langháls, bróðir þeirra Lýtings, Þorsteins torfa og Þorbjarnar í Arnarholti. Óláfur langháls var sonur Bjarnar reyðarsíðu. Veturliði nam Borgarfjörð og bjó þar.
Þórir lína hét maður er nam Breiðavík og bjó þar.  Hans synir voru þeir Sveinungur og Gunnsteinn.
Nú hefir Kolskeggur fyrir sagt héðan frá um landnám.

79 kafli
Þorsteinn kleggi nam fyrstur Húsavík og bjó þar.  Sonur hans var Án er Húsvíkingar eru frá komnir.
Loðmundur hinn gamli hét maður en annar Bjólfur, fóstbróðir hans.  Þeir fóru til Íslands af Vörs af Þulunesi.  Loðmundur var rammaukinn mjög og fjölkunnugur.  Hann skaut fyrir borð öndvegissúlum sínum í hafi og kvaðst þar byggja skyldu sem þær ræki á land.  En þeir fóstbræður tóku Austfjörðu og nam (Loðmundur) Loðmundarfjörð og bjó þar þrjá vetur.
Þá frétti hann til öndvegissúlna sinna fyrir sunnan land.  Eftir það bar hann á skip öll föng sín en er segl var dregið lagðist hann niður og bað öngvan mann vera svo djarfan að ónáða sig.  En er hann hafði skamma hríð legið varð gnýr mikill.  Þá sáu menn að skriða mikil hljóp á bæ þann er Loðmundur hafði búið á.
Eftir það settist hann upp og tók til orða: "Það er álag mitt að það skip skal aldri heilt af hafi koma er hér siglir út."
Hann hélt síðan suður fyrir Horn og vestur með landi allt fyrir Hjörleifshöfða og lenti nokkru vestar.   Hann nam þar land sem súlurnar höfðu komið, á milli Hafursár og Fúlalækjar.  Það heitir nú Jökulsá á Sólheimasandi.  Hann bjó í Loðmundarhvammi og kallaði þar Sólheima.
Þá er Loðmundur var gamall bjó Þrasi í Skógum.   Hann var og fjölkunnugur.
Það var eitt sinn að Þrasi sá um morgun vatnahlaup mikið.  Hann veitti vatninu með fjölkynngi austur fyrir Sólheima en þræll Loðmundar sá og kvað (falla) sjó norðan um landið að þeim.  Loðmundur var þá blindur. Hann bað þrælinn færa sér í dælikeri það er hann kallaði sjó.
Og er hann kom aftur, sagði Loðmundur: "Ekki þyki mér þetta sjór." Síðan bað hann þrælinn fylgja sér til vatnsins "og stingdu stafsbroddi mínum í vatnið."
Hringur var í stafnum og hélt Loðmundur tveim höndum um stafinn en beit í hringinn.  Þá tóku vötnin að falla aftur vestur fyrir Skóga.
Síðan veitti hvor þeirra vötnunum frá sér þar til er þeir mættust við gljúfur nokkurt.  Þá sættust þeir á það að áin skyldi þar falla sem skemmst væri til sjávar.  Sú er nú kölluð Jökulsá og skilur landsfjórðunga.

80. kafli
Bjólfur fóstbróðir Loðmundar nam Seyðisfjörð allan og bjó þar alla ævi; hann gaf Helgu dóttur sína Áni hinum ramma og fylgdi henni heiman öll  nyrðri strönd Seyðisfjarðar til Vestdalsár.  Ísólfur hét sonur Bjólf, er þar bjó síðan og Seyðfirðingar eru frá komnir.

Úr Fljótsdælu.
Um Gunnar Þiðrandabana

14. kafli
Þess er getið eitt sumar að skip kom af hafi í Gautavík í Berufirði. Skipi þessu fylgdu þrænskir menn og vistuðust hér um veturinn.
Á því sama vori eftir vetur afliðinn beiddi Þiðrandi Geitisson fóstra sinn fararefna: "Vil eg kynna mér siðu annarra manna."
Hróar svarar: "Það þykir mér mikið ef þú vilt fara af landi í burt því að eg gerist mjög hrumur af elli og veit eg eigi hvort þú kemur aftur. En allt að einu þá skal eg sæma þig að því sem eg hefi föng á. En biðja vil eg að þú komir sem fyrst aftur. En þú munt ráða."
Hróar Tungugoði fékk Þiðranda mikið fé. Honum þótti mikið er þeir skildu og öllum þótti mikil hans fráför. Réðst Þiðrandi til ferðar og fer suður yfir heiði, ræður sig í skip, fer utan um sumarið. Þeim byrjaði vel og skjótt. Þeir komu skipinu í Þrándheim í Niðarós. Þá réð Hákon hinn ríki fyrir Noregi. Hann hafði aðsetu að Hlöðum. Þá sýndist hverja menning Þiðrandi hafði hlotið því að öllum mönnum fundust orð um að eigi hefði þvílíkur maður komið í manna minnum sem Þiðrandi var. Hann fer á fund Hákonar jarls. Jarl tók við honum vel og setti hann í hásæti hjá sér og veitir honum af mikilli blíðu um veturinn. Hann virti öngvan sinna manna jafnan Þiðranda. Þeir töluðu löngum. Þiðrandi sýndi slíkt af sér að unni honum hver maður hugástum. En er vor kom þá beiddi Þiðrandi sér fararleyfis út til Íslands.
Jarl spurði hví hann vildi svo litla stund dvelja við þar "því að eg ann þér hér allvel vistar. Hefur hér enginn sá maður komið að mér þyki svo mikil eftirsjá að sem um þig ef þú ferð á burt."
"Vel hefur þú til mín gert þessa stund en þó má eg eigi nýta að vera hér lengur því að eg ann móður minni svo mikið að eg hlýt að fara nú fyrst. Má yður það segja því að eru þar enn þeir menn að létu sem best þætti að eg kæmi fyrr aftur en síðar."
Jarl svarar: "Svo skal nú vera."
Þiðrandi kaupir sér skip og lætur í koma mikið fé. Hann þiggur af jarli góðar gjafir. Eftir það láta þeir úr landfestum og sigla í haf. Það hafa margir menn fyrir satt að Þiðrandi hafi ónýtt skaplyndi jarls fyrir sumar greinir og vildi af því eigi lengur vera með honum.
Þiðrandi fékk það sumar góða byri og kom skipi sínu í Skálavík í Vopnafirði og bar af skipinu og flutti heim varninginn. Eftir það býr hann um skipið og setur upp. Hann fór heim í Krossavík. Þar var tekið við honum forkunnar vel og með allri blíðu. Verður þar og fagnafundur mikill með þeim Þiðranda og Hróari.
Hann er þar fáar nætur áður en Hróar lýsir því að hann vill að Þiðrandi fari austur með honum til eigna sinna og ríkis "því að eg má eigi annað en vera ásamt við Þiðranda, svo ann eg honum mikið, og hver stund þykir mér löng ef hann er eigi hjá mér."
Þiðrandi segir að það skuli þegar vera er hann vildi "því að eg vil þess njóta meðan kostur er."
Býr Þiðrandi ferð sína, fer með Hróari austur til Hofs í Hróarstungu. Urðu frændur hans honum fegnir þar sem þeir komu í Vopnafirði. Allir frændur Þiðranda sýndu á sér mikinn feginsþokka er hann var aftur kominn með virðingu.
Ketill þrymur sendi orð Þiðranda systursyni sínum að hann skuli koma í Njarðvík til heimboðs og segir að hann skuli eigi til einskis fara "því að hann er sá einn minna frænda að mér er mest aufúsa að eiga mart við og gott."
Þiðrandi heitir ferðinni er á liði sumarið og heyverkum er lokið en kvaðst eigi tóm eiga að því að hann hafði fyrr heitið öðrum. Ketill segir að Þiðranda færi vel.

15. kafli
Maður hét Ásbjörn. Hann var sunnlenskur og þá nýkominn í Fljótsdalshérað. Hann var fæðingi suður í Flóa. Hann fór þaðan austur á Rangárvöllu, þá austur á Síðu og léttir eigi fyrr en hann kemur austur í Fljótsdal. Hann tekur sér þar vist. Ásbjörn var mikill maður vexti, dökkur á hárslit, ljótur í andliti og heldur óþokkulegur. Þó slægði marga menn til að taka við honum því að hann var garðlagsmaður svo mikill að enginn lagði lag við hann. Ásbjörn átti viðnefni og var kallaður vegghamar. Ásbjörn hafði verið fimm vetur í Fljótsdalshéraði er þetta varð til tíðinda og hafði lagið garða um tún manna og svo merkigarða. Ásbjörn var svo mikill meistari á garðlag að það er til marks að þeir garðar standa enn í Austfjörðum er hann hefur reista.
Þorbjörn hét maður. Hann var kallaður kórekur. Hann bjó á þeim bæ í Fljótsdalshéraði er heitir á Kóreksstöðum fyrir austan Lagarfljót. Það er í Útmannasveit við hin eystri fjöll. Þorbjörn átti sér konu. Hún var skyld þeim Njarðvíkingum. Hann átti tvo sonu. Hét annar Gunnsteinn en Þorkell hinn yngri. Þorkell var þá átján vetra en Gunnsteinn hafði tvo vetur um tvítugt. Þeir voru báðir miklir menn og sterkir og allvasklegir. En Þorbjörn var nú gamlaður mjög. Hafði Ásbjörn vegghamar verið þar tvo vetur og grætt fé nokkuð en á hinum þriðja vetri gerir hann bú því að hann átti ólétta konu. Átti hann áður nokkur börn. Hann leigir land þar fyrir utan læk það er nú heitir á Hlaupandastöðum en þá að Sauðlæk. Hann var þar ein misseri. Honum varð illt til fjár og varð óhægt búið.
Á þessu sumri gerir Ásbjörn vegghamar heimanferð sína út í Njarðvík á fund Ketils og bað að hann mundi taka við honum til húskarls. Ketill spyr hví hann vill eigi búa lengur. Honum kvað þykja óefnilegt að búa við óhægindi mikil.
Ketill svarar: "Of liðmargur þykir mér þú vera."
Ásbjörn kvaðst ekki fleirum leita vistar en sér einum, lést annað mundu sjá fyrir liði sínu. Ketill spyr hvað hann ætlar að sjá fyrir liðinu.
Hann kvaðst ætla að hlaupa burt frá "og hingað til þín því að eg ætla að mér sé lítill ágangur veittur fyrir ríki þínu. Mun eg konuna láta kjalast við börnin."
Ketill svarar: "Það hafði eg oft ætlað að taka við þér. Mun eg gera þér á kost. Þú skalt gera garð ofan úr fjalli undan hömrum og út í sjó. Þetta skaltu vinna til tveggja missera vistar."
Ásbjörn kvaðst ætla að hann mundi þetta fá fullvel unnið "munum við þessu kaupa en þú skalt sitja fyrir að eigi sé fylgt á hann."
Ketill játar þessu. Síðan gerir hann ferð sína upp yfir heiði, fer eftir rekkjuklæðum sínum en þar hleypur hann frá liðinu og skyldi af því heita á Hlaupandastöðum. Þá tóku þeir á Kóreksstöðum við ómegð hans en misstu landsleigu sinnar við hann og sátu fyrir öllum vandkvæðum.
Ásbjörn tekur til garðlags út í Njarðvík ofan úr fjalli. Hann vinnur mikil verk á um sumarið en ekki hefur hann venjubrigði í skapsmunum því að öllum líkaði illa við hann nema Katli einum.

16. kafli
Á sjöundu viku sumars býr Þiðrandi heimanferð sína. Hann ríður við hinn sjöunda mann út með Lagarfljóti og ofan eftir Hróarstungu og þar yfir fljótið er heitir að Bakkavaði, ríða út eftir héraði og koma um kvöldið á Kóreksstaði til Þorbjarnar. Þorbjörn gekk á móti þeim Þiðranda og synir hans með mikilli blíðu og bauð honum þar að vera svo lengi sem hann vildi. Hann var þar þessa nótt og gera þeir til hans ágæta vel. Þeir bræður báðu Þiðranda að hann mundi vilja fara út til Njarðvíkur og biðja Ketil að hann léti lausan Ásbjörn en gyldi þó sumarkaup eða ella tæki hann við liði sínu.
Þiðrandi kvaðst skyldur að leggja orð til "en eigi nenni eg að ríðast í meira þar er Ketill frændi minn er til annarrar handar."
Þeir segja að þeim þætti það vorkunn.
Eftir nóttina afliðna búast þeir til ferðar tuttugu saman. Þeir ríða út yfir Ós og ofan í heiði þar er heitir Gönguskarð í víkinni. Var þá miður aftann er þeir komu í víkina. Þá var fátt manna heima. Þá var eigi lokið heyverkum en þar var heyland mikið. Var mannfólk á verknaði en Ketill var einn heima karlmanna og konur nokkrar. Ketill sat í skála.
Nú var sagt í þann mund kæmi að honum skjálfti, sem jafnan var vant, að hann hrökk af fótum upp svo að gnötraði í honum hver tönn. Honum var og sá hrollur sem vatni væri ausið milli skinns og hörunds. Þá mælti hann við konu eina að gera skyldi eld fyrir honum og vildi hann bakast. Hann kastaði undir sig gæru einni. Ketill bakast við eldinn.
En Þiðrandi og hans menn ríða ofan eftir víkinni. Og er þeir koma á víkina mjög að bænum þá sjá þeir að maður var upp í hlíðinni að garðlagi. Hann var í grám kyrtli. Hann hafði hneppt upp blöðunum á axlir en lykkjurnar héngu niður að hliðunum og í hvítum torfstakki yfir utan. Hann hafði drepið á höfuð sér hött. Þeir kenna þennan mann að þar var Ásbjörn vegghamar. Hann kveður þá ekki. Þeir ríða svo ofan með garðinum. Mæltu hvorugir við aðra.
Þá ríður Gunnsteinn Kóreksson ofan að Þiðranda og mælti: "Allvænlega lætur sjá maður. Muntu leyfa mér að eg taki geirnagla úr spjóti mínu og taki af spjótið af skaftinu og skjóti til hans og viti hversu hann verður við."
Þiðrandi mælti: "Gerðu það eigi því að það er fornt mál að oft hlýst illt af illum og vil eg eigi að þú eigir við hann."
Þá snýr hann í halaferðina og af götunni. Þá tekur hann úr geirnaglann úr spjótinu og skaut til hans með hlátri miklum. En er Ásbjörn sér að spjótið fer að honum þá hleypur hann upp við. Skotið kom í kyrtilsblaðið og í lykkjuna og svo út í blautan garðinn og svo að hann fellur út af garðinum. Hann sprettur upp skjótt og tekur spjótið og kastar niður en hann hleypur upp á garðinn og þegar inn yfir. Hann tekur þegar skeið heim til bæjar. En þegar er hann kemur í túnið þá hleypur hann í eldaskálann þar er Ketill bakast. Hann kastar sér upp í sætið gegnt eldinum. Ketill spyr hvað honum væri.
Hann svarar: "Vant er að vita hverjum vér skulum fagna. Ætlaði eg á vori er eg réðist hingað að eg mundi eigi barður til meiðinga eða með öllu til bana. Eru þeir komnir hér Kórekssynir. Hefir Gunnsteinn skotið spjóti undir hönd mér og kom út undir annarri. Nú ætlaði eg að eg mundi hafa heimsótt höfðingja er þér eruð. En eg sé að enginn er í þér dugur að þér rekið aldregi vorra harma þó að oss séu skammir gervar."
Ásbjörn hafði hátt raddarlag og sárlegt andarlag.
Ketill hleypur upp við bræði mikla. Hann þrífur ullskyrtu sína og kemst í en áður í brókum leistalausum. Voru ilbönd undir neðan. Ei höfðu menn þá línbrækur í það mund. Ketill gengur þá þegjandi utar eftir eldhúsinu svo að alla vega hrauð eldurinn um hann. Hann gengur utar til lokrekkju þeirrar er hann var vanur að sofa, tekur ofan hjálm og setur á höfuð sér og sverð í hönd sér, setur skjöld fyrir sig.
Eftir það snýr hann út með brugðið sverðið en kastar eftir umgjörðinni. En í því er hann kom í tún þá ríður Þiðrandi í túnið og hans menn. Ketill snýr þegar að Þiðranda og höggur til hans með sverðinu. Þiðranda bar svo nær höggið að hann sá eigi ráðrúm til að skjóta fyrir sig skildinum. Hann hneppir sig aftur úr söðlinum og kemur standandi niður. En Ketill stöðvar ekki höggið að heldur. Þá riðu menn mjög í standsöðlum smeltum. Ketill höggur um endilangan söðulinn og tekur í sundur bogana báða og hestinn undir söðlinum. Ketill höggur þegar annað sinn til Þiðranda. Hann kemur þá skildi fyrir sig. Ketill klýfur þá skjöldinn fyrir utan mundriða svo að sverðið nam í vellinum stað.
Konur þær er á bænum voru hlupu út þangað er menn voru á verki. Annar bær stóð þá í víkinni sá er að Virkihúsum heitir. Þangað hlupu sumar konur því að þar voru enn karlar nokkrir. Fóru þeir þangað. Þeir urðu alls tuttugu menn.
Þiðrandi mælti við menn sína að enginn skyldi bera vopn á Ketil "en ef nokkur gerir öðruvísu en eg mæli fyrir þá mun eg bera vopn á hann þó að hann sé af mínum mönnum."
Eftir þetta biður Þiðrandi Ketil frænda sinn allra samninga "hef eg hér aðrar viðtökur en eg hugði til og ef nokkuð er það í orðið vorum ferðum að yður þykir málþarfa þá vil eg bótum upp halda svo að þér þyki sæmd í. Nú með því að þú vilt einskis mín orð meta þá láttu mig njóta móður minnar en systur þinnar og er meiri ábyrgðarhlutur að halda þessu fram sem nú hefur þú upp tekið."
Ketill þegir við ávallt en Þiðrandi biður hann vægðar einart. Ketill lætur sem enginn væri annar, en Ketill sækir hann í ákafa.
Þiðrandi mælti: "Hví er nú eigi vel að nú vinni maður það er má annað? En enginn maður skal bera vopn á Ketil því að hann mun sefast brátt. En eigi bið eg að þér drepið menn hans."
Sem þeir mega þá gera þeir svo. Þá hörfa þeir suður eftir túninu. Tekur nú að líða aftanin mjög og lægir sólina en hross þeirra voru hér og hvar því að þar hleypur hver af hestum sínum sem kominn var. Þá ber suður eftir vellinum, allt til þess er þeir koma að læk þeim er fellur fyrir utan garð þann sem liggur fyrir neðan hlaðið. Þá stingur Þiðrandi fram blóðreflinum og hleypur öfugur yfir lækinn. Þá var höggvinn af Þiðranda skjöldurinn allur svo að enginn spónn var eftir nema það er mundriðanum fylgdi. Í þessu höggur Ketill til Þiðranda og kemur á öxlina hægri og leysir frá herðarblaðið svo að sá inn í lungun. Þiðrandi hljóp þá ofan yfir lækinn, tekur sverðið hinni vinstri hendi og höggur til Ketils og í gegnum hann. Ketill fellur þá dauður til jarðar en Þiðrandi gengur suður yfir lækinn og að þúfu þeirri er stendur fyrir neðan götuna er nú heitir Þiðrandaþúfa. Hann sest þar niður. Þá stóð ekki fleiri manna upp en þeir Kórekssynir, Þorkell og Gunnsteinn. Allir voru fallnir aðrir menn Þiðranda. Þeir Kórekssynir settust þá niður hjá honum á sína hönd hvor. Þeir voru þá móðir mjög. Menn Ketils styrmdu yfir honum og huldu hræ hans. Eftir það gengu þeir heim vígmóðir og þó margir sárir.
Nú tekur Þiðrandi til orða: "Svo jafnt Gunnsteinn, hversu þykir þér að fara? Hvað mun nú tjá að lasta það er orðið er? En farið hefur betur að hér megið þér sjá nú hversu einræðið kann að gefast en ekki tjáir nú að ávíta þig. En hvað hefir þú séð til Ásbjarnar félaga þíns um aftan?"
Gunnsteinn svarar: "Átt hefi eg annað verkefni en hyggja að þeim skelmi."
"Ekki er mér það þó. Eg hefi ekki svo annríkt átt að eg hafi eigi augu til sent hvað hann hefur að hafst. Þegar í kvöld er Ketill gekk út og menn drifu að honum þá kom Ásbjörn út og hafði hönd fyrir auga og skyggndi til hversu færi á milli vor. En nú hefur hann farið eftir hermannlega og það hygg eg nú að hann sé hér nú í vellinum fyrir utan lækinn og ætla eg að hann fletti mannnáinn einn."
Gunnsteinn sér nú hvar hann er og hleypur út yfir lækinn. Hann hafði sverð í hendi og höggur á hrygginn og tekur hann í sundur í miðju. Eftir þetta gengur hann til sætis síns.
Kona ein gengur út um kvöldið. Það var griðkona.

17. kafli
Gunnar hét maður. Hann var á vist með Katli. Hann var Austmaður og hafði komið út um sumarið. Hann var háleyskur maður að ætt, mikill maður og víglegur, ungur að aldri og allvel menntur. Hann sat í útibúri fyrir ofan hús. Þar var inni varningur hans. Ekki hafði hann verið við fund þennan og ekki hafði hann vitað til að styrjöld sjá hafði verið. Konan hleypur til búrsins. Þetta var vinnukona hans. Gunnar sat í dyrum útibúrsins og fiðraði örvar.
Hún tekur til orða: "Satt er það er mælt er að eigi má mann sjá, hver hvergi er. Mundi Ketill eigi það ætla að hausti er hann bauð þér hingað að honum mundi enginn brautargangur að þér verða ef hann þyrfti nokkurs við. En þú ert mannfýla því meiri er þú liggur inni kyrr sem hundur á hvelpum þar sem húsbóndi þinn er lagður við velli og margir hans menn. Er hér kominn ófriðargangur og hafa þeir vegið Ketil."
Gunnar hljóp upp við þessa tíðindasögu og þrífur boga í hönd sér, leggur ör á streng er hann hafði nýgert.
Hann gengur þá út og mælti: "Hvort eru þessir menn á burt farnir frá óverkum sínum er þetta hafa gert?"
Hún svarar: "Eigi er það."
"Hvar eru þeir nú þá?" segir hann.
"Þar eru þeir er eftir lifa fyrir sunnan lækinn á vellinum."
Gunnar mælti: "Hvar er hann Þiðrandi? Eg vildi hann sjá."
"Það ætla eg," sagði hún, "að hann sitji á fuglþúfu milli þeirra bræðra Kórekssona."
Gunnar bendir nú bogann og var það allt jafnskjótt að strengurinn gall heima við bæinn og Þiðrandi féll á bak aftur. Kom örin fyrir brjóst Þiðranda og út í millum herðanna. Gunnar spurði hvað manna sjá hefði verið.
Hún svarar: "Það var Þiðrandi Geitisson."
"Seg allra kvenna örmust. Eigi fékk annan mann vinsælla né betur að sér. Hefi eg þeim manni bana unnið er eg vildi síst."
Þorkell Kóreksson spurði Gunnstein bróður sinn hvort hann væri mjög sár.
Gunnsteinn kveðst hafa sár nokkur "en hvað líður þér Þorkell?"
"Ekki sár er skaðlegt á mér."
Þá mælti Þorkell: "Nú munum við eigi þurfa Þiðranda að bíða enda mun eigi ráð heim að leita til bæjarins. Eigi get eg að við náum hestum okkrum. Munum við og eigi vera mjúkir til göngu."
Þeir hvelfa skildi yfir Þiðranda þar á þúfunni, ganga síðan á burt, fara upp til götu, rétta leið upp í brekkur. Þeim fórst seint því að náttmyrkur var á mikið. Þeir gengu til þess er þeir komu að brekkum þeim er efstar voru í skarðinu. Þar var hvammur fyrir sunnan götur og heitir Kiðjahvammur. Á fellur ofan úr skarðinu og ofan í hvamm. Þar er mikill foss í. Undir fossinum er hellir mikill. Í þeim helli eru menn oft á haustum er á fjall er gengið.
Þorkell mælti: "Förum við til hellisins því að mig gerir svo móðan að eg má eigi lengra ganga."
Þeir fara til hellisins. Er þar hlaðið grjóti fyrir framan. Gunnsteinn kastar sér niður þegar því að honum var heitt mjög. Hann verpur af sér klæðum. Þorkell sprettir af sér belti sínu. Eftir það flettir hann af sér klæðum. Þá falla út iðrin. Hann sest þá niður og lét Þorkell þar líf sitt. Við þetta hafði hann gengið allt neðan úr Njarðvík. Nú er Gunnsteinn einn eftir hjá bróður sínum dauðum. Hann var sár mjög. Gunnsteinn sá það af sínu ráði að ráðast á burt þaðan. Hann stendur þá upp og er hann ætlar þaðan til göngu þá var hann svo stirður að hann mátti hvorugan fót hræra yfir annan fram. Sest hann þá niður. Verður hann nú þar að vera þó honum þætti eigi gott.
Þorbjörn kórekur lét illa í svefni þessa nótt. En er hann vaknar þá fer hann skundandi í klæði.
Hann vekur upp smalamann og mælti að hann mundi fara sendiför hans "vil eg að þú takir hesta tvo. Vil eg að þú ríðir út til Óss og ofan í Gönguskarð til hellis þess er þér eruð vanir að hafa náttból um haustum þá er þér gangið á fjall og vit við hvað þú verður þar var. En ef þú verður við nokkur tíðindi var þá þigg eg að eg fengi."
Sauðamaður ríður ofan til Óss og ofan í Gönguskarð. Hann leitar til ferðar. En er hann kemur ofan í Kiðjahvamm, þar stígur hann af baki og gengur upp undir fossinn. Hann gengur inn í hellinn. Þá var lýst af degi. Hann spurði hvort nokkuð væri þar það sem honum mætti andsvar veita. Gunnsteinn segir til sín. Sauðamaður spyr tíðinda. Gunnsteinn segir slík sem orðin eru. Sauðamaður spyr hvort hann mundi fær með honum í burt. Gunnsteinn kvað eigi annað til þess. Hann vildi þá brátt út ganga og mátti eigi, nema hann styddist við axlir honum, öðrum fæti. Hann kemur honum í söðul og ber að honum klæði og býr um hann sem honum þótti vænlegast, ríður nú upp yfir heiði og komu heim um hádegisskeið. Þá hafði Kórekur búið laug. Tekur hann nú og fægir sár Gunnsteins og veitir honum hægindi slík sem hann mátti.

18. kafli
Þessi tíðindi spurðust brátt og þótti mörgum mikil sem var. Hróari Tungugoða féll þetta næst svo að hann leggst í rekkju af harmi og deyr af helstríði. Eftir þennan fund kemur Þorkell fullspakur heim því að hann hafði farið ofan í fjörðu eftir skreið. Hann kom þann dag heim er fundurinn hafði verið áður um nóttina. Þorkell fréttir fundinn og að fallinn er faðir hans og Þiðrandi. Haug verpir hann eftir Þiðranda frænda sinn og stendur hann þar á bakkanum ofan undan bænum. Hann færir í haug menn þá er féllu. Þorkell rak á burt Austmanninn með miklum hrakningum, kvað hann þeim mikla skömm gert hafa svo eigi mundu menn bætur bíða, drepið þann mann er aðrir væntu sér af hins mesta yndis. Gunnar hvarf nú á burt og spurðist ekki til hans.
Margir menn hörmuðu þessi tíðindi er þeir spurðu og þóttu þetta miklir atburðir, bæði Þorkell Geitisson bróðir hans og Bjarni Helgason frá Hofi í Vopnafirði því að hann var náinn frændi Þiðranda, Þórdís todda, er átti Helgi Ásbjarnarson, systir Bjarna, svo þeir bræður Þorvaldssynir Þiðrandasonar, Grímur og Helgi. Þeir voru allir í eftirleit við Gunnar austmann og vildu allir Þiðranda hefna en til þessa manns spurðist aldrei. Var það flestra manna ætlan að hann mundi hafa hlaupið til fundar við aðra Austmenn þá er sátu búðsetu þar er þeir höfðu skip uppi, í víkum milli Njarðvíkur og Borgarfjarðar fyrir handan Snotrunes. Þar sátu seytján Austmenn og ætluðu menn af því að hann mundi þangað vera farinn.
Líður nú á veturinn allt þar til að daga lengdi. Þá býr Þorkell Geitisson ferð sína norðan úr Krossavík með tíunda mann austur yfir heiði í hérað. Hann ríður upp eftir héraði fyrir vestan fljót allt þar til er hann kemur á Arneiðarstaði. Hann fær þar góðar viðtökur af Droplaugu og sonum hennar. Hann var þar um nóttina.
Þá biður hann þá bræður að þeir mundu fara með honum ofan til Njarðvíkur og hitta Þorkel fullspak og þaðan suður í fjörðu "vil eg vita að eg komist nokkuð á sporð um þennan mann, Gunnar, er nú er kallaður Þiðrandabani, er oss hefir mikla harmsök unnið. Þetta er öllum oss mikil nauðsyn á að geta hann af ráðið."
Þer bræður ráðast nú til ferðar með Þorkeli og fara út eftir héraði. Þeir kveðja upp einstaka menn og verða þeir saman átján. Nú fara þeir og koma um kvöldið á Kóreksstaði til Þorbjarnar. Þeim er þar boðið að vera og þeir eru þar um nóttina. Þeir spyrja Gunnstein vandlega að þeim tíðindum er gerst höfðu um haustið í Njarðvík en Gunnsteinn sagði greinilega frá og þótti þó mikið fyrir að segja. En er þriðjungur lifði nætur þá stendur Helgi Droplaugarson upp. Var tunglskin mikið og færðir góðar bæði um héruð og heiðar. Hann vekur þá förunauta sína.
Þá gengur hann til Gunnsteins og mælti við hann: "Þú munt vilja með oss frændi út í Njarðvík."
Gunnsteinn svarar: "Fara skal eg ef þér viljið."
Eftir það ráðast þeir til ferðar, fara út fyrir neðan Sandbrekku og svo út til Óss og upp í heiði til Gönguskarðs uns þeir koma svo upp að ein brekka var eftir. Þar er hvammur fyrir utan göturnar og heitir Djúpihvammur. Þar liggur leiðin um sumarið hið syðra en jafnan um veturinn fara menn ofan eftir hvamminum þá er snjáva leggur. Helgi snýr nú af götunni og sest niður. Hann biður þá alla niður setjast og skipar þeim í garða en hlið í miðju sem í húsgarði.
Þorkell Geitisson mælti: "Hvað skal breytni sú frændi?"
Helgi svarar: "Eg þóttist heyra mannamál upp í skarðið áðan. Nú skulum vér taka þessa menn höndum hverjir sem þeir eru."
Og er þeir höfðu nýsest niður ríða þar að þeim fimm menn á broddstöfum. Þessir menn allir höfðu stálhúfur og gyrðir sverðum. Þeir kenndu þessa menn að þar var Þorkell Ketilsson fullspakur neðan úr Njarðvík og heimamenn hans. Helgi sprettur upp og þeir allir og mælti að þeir skyldu hafa hendur á þeim. Þeir gerðu svo. Helgi gekk að Þorkeli og heilsar honum og spyr hvert hann ætlar að fara.
Þorkell kveðst ætla að fara upp í hérað og heimta skuldir.
"Því segir þú svo ólíklega að þú munir fara að fjárreiðum í þetta mund missera? Og sé eg að ekki er þetta þitt erindi. Nú þykist eg vita hvert þú ætlar og svo erindi þitt. Það mundi eg ætla að þú mundir fara upp í Mjóanes á fund Helga Ásbjarnarsonar og selja honum í hendur Gunnar Þiðrandabana og mun þér það þykja líklegast að hann muni geta haldið Gunnari fyrir mér. Þú veist að fátt er með okkur."
Þorkell svarar: "Því ætlar þú mér þann hlut að eg muni þann mann halda er oss hefur mesta skömm gert? Og munuð þér það spurt hafa að eg rak hann í burt þegar hinn sama dag er eg kom heim."
"Ekki hirði eg hvað þú segir til þess. Nú er þér skjótt til að kjósa um tvo kosti, hvort þú vilt að eg drepi þig hér í Djúpahvammi eða ella seljir þú fram manninn."
Þorkell kvaðst eigi mundu ferðir sjá um þennan mann. Helgi flettir þá Þorkel af vopnum og klæðum og alla hans félaga. Þá lætur Helgi leggja þá niður og fær til jafnmarga menn að vinna á þeim.
Helgi mælti: "Ei er oss vant við þig ef þú virðir einskis frændsemi við mig. Nú skal eg eigi hlífast við þig."
Nú sér Þorkell í hvert vandræði komið var og mælti: "Fast gengur þú að flestu því er þú vilt þér afskipti veita. Mér mun fara sem flestum að eg mun kjósa að lifa ef eg á kosti. Mun eg nú segja víst að Austmaðurinn er í minni varðveislu. Hefi eg hann haldið í allan vetur síðan er tíðindin gerðust. Gerði eg það til ólíkinda að kveðja hann á burt. Upp í heiðinni fyrir ofan bæinn í Njarðvík gengur hjalli sunnan frá skarðinu út fyrir Skálanes. En á hjallanum gegnt bænum er hlaupin urðskriða ofan úr hryggnum á hjallann. Það grjót er mjög mosa vaxið og geitaskófu. Þar á milli steinanna sló eg tjaldi á hausti er eg rak hann á burtu. Það er járngrátt og samlitt við grjótið. Þar setti eg húðfat hans og bjó eg um sem eg kunni og þar hefur hann verið síðan."
Þá svarar Helgi: "Nú gerðir þú vel er þú sagðir hið sanna til. Eigi fyrir því, vissi eg áður að hann var í þinni varðveislu. Skal eg nú og eigi gera þér til meins en þú munt nú eigi að sinni laus verða að svo búnu."
Þá mælti Helgi til Þorkels Geitissonar og spurði: "Hvort viltu nú heldur fara ofan yfir heiði og leita Austmanns eða viltu sitja hjá Þorkeli nafna þínum og gæta hans til hádegis?"
Þorkell Geitisson svarar: "Eg vil vera eftir hjá nafna mínum og gæta hans því að við erum ófráir Vopnfirðingarnir. Mun hér lítils við þurfa. Þykir mér meiri hamingjuraun eftir honum að leita. Treysti eg þér betur og þinni giftu eftir honum að leita."
"Því bauð eg og kjörs á," sagði Helgi, "að mér þykir vel að þú ráðir en vant er að sjá hverjum þess verður auðið. Nú skal skipta liði í helminga. Munum við bræður fara ofan yfir heiði við tíunda mann og vita hvað eg komi áleiðis en þér félagar farið upp á Arneiðarstaði í kvöld og bíðið mín þar uns eg kem á morgun, nema eg finni eigi Austmanninn, þá mun eg koma á hádegi. Þá skal drepa Þorkel fullspak ef hann hefur logið en ef hann segir satt þá má hann eigi að hafa þó að hann setji undan. En ef eg kem eigi aftur fyrir hádegi þá skaltu Þorkel láta fara hvert er hann vill því að ratað mun eg þá hafa hæli Austmannsins hvort sem hann verður fyrir höndum eða eigi."
Nú skiljast þeir þar. Fara þeir Helgi ofan yfir heiði en Þorkell Geitisson situr eftir hjá nafna sínum. En er þeir Helgi komu upp í skarðið þá lýsti af degi. Þá var bakki mikill til hafs. Dregur upp skjótt á himininn og tekur að drífa. Fylgir vindur af landnorðri. Þeir sækja ofan í brekkurnar. Þá sjá þeir hvar hjallinn gengur út eftir hlíðinni.
Þá mælti Grímur Droplaugarson: "Vinnum vér eigi tvisvar hið sama. Snúum vér nú hér út eftir hjallanum."
Þeir fara nú eigi lengi áður en þeir sjá urðina og tjaldið svo. Þá var hálfljóst af degi. Nú vex drífa og svo vindurinn. Tekur nú að kólna.
Í þennan tíma vaknar Austmaðurinn í tjaldinu. Hann þarf að ganga örna sinna. Hann rís upp í skyrtu og línbrækur. Hann kippir skóm á fætur sér en hneppir ei. Ekki hafði hann yfir sér og ekki í hendi. Og er hann bregður brókum sínum þá heyrir hann mannamál suður á hjallann frá sér. Þeir áttu þá skammt til tjaldsins. Hann sá að þá var eigi ráð að snúa í tjaldið er ófriðarmenn voru svo nær komnir. Hann snýr þá út eftir hjallanum slíkt sem hann má fara. Þeir sjá nú manninn og þóttust í hendi hafa ráð hans og ætluðu að hann mundi skammt undan taka. Eggjaði hver annan að eftir skyldi halda. Gunnar hleypur nú slíkt sem fætur mega bera svo að af liggja skórnir. Nú dregur þó í sundur með þeim meðan hann var ómóður. Gunnar hleypur ofan hjá skálanum og út af lautinni. Þá nemur hann staðar og hnýtir línbrókina að beininu. Þá voru þeir komnir ofan hjá skálanum á völlinn. Þeir gera garð ofan að sjónum. Grímur var þar allra manna skjótastur. Hann hleypur þá fram frá liðinu og að honum Gunnari og ætlar þegar að sæta áverkum við hann. Gunnar sér þetta og kastar sér á kaf. Hann drepur þegar vör undir sig. Grímur sér að hann getur eigi með vopnum sótt hann og skýtur eftir honum spjóti og kemur í hina vinstri hönd Gunnari. Hann tekur til og kippir á burt en hann leggst út á víkina. Þá varð hvasst mjög og föll stór.
Helgi kveður nú við og mælti: "Hvar vitið þér slíkan mann að áræði sem þennan eða hver er fús eftir honum að ráðast?"
Enginn kvaðst til mundu hætta.
"Þess er von," sagði Helgi, "því að annaðhvort mun einum endast eða öngum af voru liði. En sá mun eigi fara því að mér þykir landtakan óvísleg þar er Gunnar er á ströndu fyrir enda er eigi víst hversu sundið tekst. Nú munum vér heldur ganga inn til nausta og vita ef vér fáum oss þar skip að róa eftir honum þó að oss sé það nokkru seinna. En þó skulum vér að hyggja jafnan hvert hann leggst."
Þeir Helgi gera nú svo sem hann mælti fyrir en Gunnar leggst yfir víkina og kemur á land fyrir sunnan skriðurnar er nú heitir Gunnarsdæld. Því hafa þeir menn saman jafnað er hvorttveggja hafa komið og kunnugt er um að það sé jafnlangt sund er Gunnar hefur lagst yfir þvera Njarðvík og frá Naustadæli og yfir til Vindgjár. Gunnar hleypur þá upp á nesið, Snotrunes. Hásetar Gunnars sátu öðrumegin nessins búðsetu. Hann leitar þangað til þeirra. Þeir Droplaugarsynir róa yfir víkina og koma litlu síðar á land en Gunnar. Þeir setja upp skipið og ráðast til göngu og sjá hvar Gunnar fer. Þeir herða nú eftir honum. Gunnar hleypur inn í búðina. Þá sitja þeir að dagverði.
Gunnar bað þá ásjá "vildi eg að þér verðust með mér. Munum vér þá eigi uppgefnir fyrir þeim er eftir sækja."
Þeir kváðust aldrei mundu gefa sig upp fyrir ógiftu hans. Hann gaf nafn víkinni og kenndi við félaga sína og kallaði Geitavík, og svo heitir hún ávallt síðan. Og er hann sér að hann fær ekki af þeim þá snýr hann burt og upp á Snotrunes. Hann stefndi suður til Borgarfjarðar með ekki meirum birgðum en áður hafði hann. Þeir Droplaugarsynir sjá að Gunnar hleypur burt úr víkinni. Koma þeir ekki þar. Þeir hlaupa hið efra fyrir ofan búðirnar. Gunnar tekur nú að hrymjast mjög á fótum er hann hljóp berfættur um klakann og kuldi mikill. Frýs að honum línklæðin. Dugði honum það að hann kostaði um ferðina slíkt er hann mátti. Fékk honum því vermans. Nú dregur þó saman með þeim uns hann kom upp í ásinn. Þá hallar burt af suður.

19. kafli
Sunnan undir hálsinum stendur bær er heitir á Bakka. Sá er næst, hyggja þeir. Þar bjó sá maður er Sveinungur hét. Hann var kraftamaður mikill og átti góða peninga, kvongaður maður og átti einn son, níu vetra gamlan þá er þetta varð tíðinda. Ekki var þar fleira karla. Voru þar fleira konur nokkrar. Sveinungur var einrænn maður og var mál manna að hann væri eigi allur þar er hann var sénn. En þó var hann góður þá er hann vildi en gerði við fá eiga. Sveinungur var þennan dag farinn að torfi þá leið sem Gunnar var á för. Hann er þá að gera hlassið er Gunnar hleypur þar hjá. Hann hafði þá borið í hripin en eigi hlaðið í milli.
Gunnar hleypur að Sveinungi og mælti: "Bjargaðu mér."
Sveinungur svarar: "Hvers þarftu við?"
Gunnar svarar: "Fjandmenn mínir hlaupa eftir mér og vilja drepa mig ef þeir ná mér."
Sveinungur spyr hver hann væri.
Hann svarar: "Eg heiti Gunnar og er eg kallaður Þiðrandabani."
Sveinungur spurði: "Hverjir hlaupa eftir þér?"
Gunnar svarar: "Eg veit það eigi víst. Þó ætla eg að þeir séu Droplaugarsynir."
"Það er vel," segir Sveinungur, "og mun hér eigi að sökum að spyrja. Er það gott að vita þó að þú fáir hegning fyrir þann glæp er þú hefir unnið, drepið þann mann er allir hugðu best til."
Gunnar svarar: "Ei dyl eg að verkið sé illt orðið. Er ekki þörf að minnur. Er það öllum boðið að bjarga sér meðan hann má."
Sveinungur mælti: "Leggstu niður á milli hripanna ef þú vilt en ekki mun þér þetta fyrir slíkum köppum sem eftir sækja."
Sveinungur steypir af sér kuflinum og færir hann í. Gunnar leggst nú í sleðann milli hripanna en Sveinungur þrífur í tauma hestsins og léttir eigi fyrr en hann kemur heim á Bakka. En þá er Gunnar lagðist niður í sleðann bar hálsinn í milli þeirra. Voru þeir Droplaugarsynir þá vestan í hálsinum en torfin eru austan í hálsinum og sáu þeir eigi fyrir því. Sveinungur ekur fyrir þver dyr hlassinu. Sveinninn ungi stóð í dyrum. Hann var í hvítum stakki og söluvoðarbrókum.
Sveinungur mælti við sveininn: "Taktu staf þinn og hlaup suður og upp í fjall og safna saman fé okkru því að veður gerir illilegt og rek í hús."
Sveinninn mælti: "Fara mun eg inn í stofu og taka hött minn og vöttu."
Nú hleypur sveinninn slíkt er hann má fara því að hann var hræddur við föður sinn. Sveinungur beitir hestinn frá hlassinu og leiðir til brunns, lætur síðan inn í hús. Eftir það gengur hann heim. Hann leysir þá úr sleðanum reipin og reisir hann við vegg upp.
Í þessu bili koma þeir Droplaugarsynir þar í tún. Sveinungur heilsar þeim glaðlega. Þeir tóku því vel. Hann spyr hversu af stæðist um ferðir þeirra. Helgi spyr hvort hann hefði nokkuð manna séð hlaupa hjá sér áðan "er þú ókst torfinu."
"Öngvan sá eg nema sjálfan mig en heimill er greiði við ykkur sá sem þér viljið þiggja."
Helgi kvaðst einskis við þurfa "er dags mikið enn eftir. Er mér miklu meiri forvitni á um þennan mann er áðan hljóp um torfgrafirnar. Þykir mér það eigi vera mega að þú sæir hann eigi."
Sveinungur svarar: "Aldrei veit eg hvort eg sá eigi áðan mann hlaupa fyrir ofan torfgrafirnar í ljósum klæðum og sá hinn sami hleypur nú þar suður í fjallið."
Hann réttir til höndina og vísar þeim til. Þeir sjá nú hvar maðurinn hleypur. Eggjar Helgi nú að þeir skyldu leggja eftir manninum. Þeir gera nú svo. En er hann hljóp í burt þá hafði Sveinungur velt hlassinu inn í anddyrið. Varð Gunnar þá undir en hripin á hann ofan. Þar lá hann þá er þeir komu Droplaugarsynir og nú þegar er þeir voru burt þá ryður hann af honum torfinu. Hann tekur hníf úr skeiðum, ristir af honum klæðin. Eftir það fylgir hann Gunnari í fjóshlöðuna, kemur honum á heystál upp. Eftir það gengur Sveinungur inn og hleður upp torfinu.
Droplaugarsynir gengu suður yfir Brunnlækjarbrunna. Það er á sunnanverðum vellinum.
Þá stingur Helgi við fótum og nemur staðar og mælti: "Þó fer þessi maður frálega er áður er nýkominn af sundi er hér hleypur í fjallinu. Þætti mér sem hann mundi nú mjög hrymdur er hlaupið hefir berfættur á klaka í allan dag. Eða hvort æpir hann eigi að fé?"
Gunnsteinn Þorbjarnarson svarar: "Hvað muntu það mega marka? Má hann það gera til ólíkinda."
Helgi svarar: "Ei sýnist mér sjá maður svo vera sem mér væri von að Gunnar mundi vera. Munu eigi þau töfl í vera að Sveinungi muni hafa sent heiman son sinn að safna heim fé en hafi borgið hinum og komið undan? Nú skulum vér ekki elta þennan mann. Skal nú snúa af og eiga við Sveinung bónda."
Þeir ganga nú heim til bæjarins en Sveinungi er inni í anddyri og hleður upp torfinu og mælti: "Hví farið þér svo hverft?"
Helgi svarar: "Því, að það er vor ætlan að maðurinn muni vera í þinni varðveislu en eigi í fjalli uppi sem þú sagðir. Er þar son þinn."
Hann svarar: "Eg ætlaði að hann mundi í stofu inni. En þó veit eg eigi hversu eg mundi nú fara að fela hann."
Helgi svarar: "Þú munt hafa látið hann í milli hripanna og velt honum af sleðanum með torfinu. Munum við hafa gengið á hann. Nú viljum vér rannsaka hér."
Sveinungi svarar: "Hafið þér nú ríki til þess fyrir liðfjölda sakir en aldrei hef eg fyrr rannsakaður verið sem þjófar."
Nú ganga þeir inn og rannsaka hús öll og finna hann eigi inni.
Þá mælti Helgi: "Bæði skal koma í fjós og hlöðu."
Sveinungur svarar: "Það er víst að þar sé Austmaðurinn því að hún baula er jafnan taðdrjúg."
Helgi svarar: "Aldrei hirði eg um skrýtyrði yðar."
Sveinungur gengur til rúms síns og tekur ofan sax eitt mikið. Það var níu álna hátt. Hann festir það á sig. Síðan gengur hann til fjóss og lýkur upp fjósinu.
Hann snýst þá við honum Helga og mælti: "Vita munuð þér Helgi hvað lög eru því að þú ert lagamaður mikill, að eigi skulu fleiri menn inn ganga en fyrir eru. Nú er eg einn. Vil eg að einn yðar gangi inn því að ekki eru hér fleiri fylgsni en brátt munu ratast í básum mínum og stíum hjá geitfé mínu. Vil eg ekki hark manna að fé mitt skemmist af vopnum þeirra. En í hlöðu eru dregnar geilar umhverfum hey. Myrkt er þar því að eg lét þar inn færa mikið úthey á hausti og byrgja öll vindaugu með myki, en frosin hart. Láttu menn þína höggva upp vindaugu en Helgi gangi með mér og rannsaki."
Helgi svarar: "Svo skal vera sem þú leggur ráð til."
Hann gengur inn í fjósið. Helgi gengur með honum en þeir Grímur og hans menn höggva upp vindaugun. Þeim gengur seint því að hart var mjög frosið. Helgi rannsakar fjósið í básum og stíum. Eftir það ganga þeir til hlöðu.
Þá mælti Sveinungur: "Nú skaltu standa í dyrum en eg mun ganga í hlöðuna og umhverfum heyið. Eg mun og ganga upp á heyið og velta af ofan því er vott er. Er þér ófært að fara upp á heyið fyrr en eg hefi hreinsað áður því að þú ert skartsmaður mikill. Vil eg eigi að saurgist klæði þín."
Sveinungur fer nú upp á heyið, leggur Austmanninn niður á stálið innanvert, vefur nú að honum flögu mikla og þurra, veltir nú öllu saman út af stálinu og lætur liggja flögurnar. Og er hann er að velta hinni þriðju flögunni þá hafa þeir uppi vindaugað og var þá ljóst í hlöðunni. Þá sjá þeir að þar eru öngvir afkimar.
Þá stendur Sveinungur upp af heyinu og mælti: "Nú hafið þér séð hér fylgsni öll. Er nú að leita í heyinu og fletta öllu upp í flögum. Mun annaðhvort að hann mun eigi hér vera eða í heyinu. Ella farið út til og brjótið upp heyið ef þér viljið en eg mun standa hjá."
Helga fannst fátt um og mælti: "Aldrei nenni eg að brjóta það upp. Ætla eg að eigi þurfi hér lengur að leita."
Eftir þetta fara þeir burtu og biðja ekki Sveinunga vel lifa. Þaðan á leið fara þeir sem fyrr og er þeir koma suður í garð þá rekur sveinninn féð þar í móti þeim. En þegar þeir Droplaugarsynir eru á braut þá tekur Sveinungur Austmanninn á braut en lætur liggja flögurnar. Hann fylgir honum til sjóar og til nausts síns. Þar var velt fyrir framan skip er Sveinungur átti er hann sótti sér farm á suður í fjörðu um haustið. Voru grafnir stafnarnir niður í jörð en nú fokinn undir snjór hið neðra með borðunum. Þar var og inni sauðfé er Sveinungur átti þá er illt var úti. Sveinungur tekur nú pál og grefur nú inn undir skipsborðið. Hann lætur Gunnar koma inn undir skipið. Síðan mokar hann að snjónum og sauðamyki en í þessu kemur sveinninn með féð og reka inn og byrgja aftur hrófið. Treður féð svo að ekki sér nývirki á. Sveinungur brokkar þar eftir en sveinninn fer heim.
Droplaugarsynir fara suður frá garðinum. Þá stingur Helgi við fótum og mælti: "Þar kemur að því sem mælt er að eftir koma ósvinnum manni ráð í hug. Þykir mér sem vér munum enn hafa vanleitað hér."
Grímur svarar: "Hvar ætlar þú hann muni verið hafa?"
"Flögur þrjár velti Sveinungur utar af heyinu. En mér þótti sem sú fyrsta væri þyngst en þá var myrkt að og þá sagði hann að eg skyldi til ganga."
Grímur svarar: "Hví sástu eigi þetta þá sem nú?"
Helgi svarar: "Því mér þótti þá eigi jafnlíklegt sem nú. Nú skal þó aftur hverfa að sinni," sagði Helgi.
Sjá hlutur er sá að mörgum aflar tvímælis á að Helga muni áræðisfátt orðið hafa þá er þeir voru tveir inni og muni hann þá séð hafa en þótt eigi til ráðanda.
Grímur mælti: "Skulum vér nú til fjóss ganga?"
"Nei," sagði Helgi, "eigi get eg þess við þurfa."
Þeir ganga nú ofan eftir vellinum. Þá er Sveinungur kominn upp úr klifum neðan úr fjörunni.
Og er þeir finnast þá tekur Sveinungur til orða: "Enn stýrir þú hverft Helgi."
Hann svarar: "Svo mun þér það þykja."
"Hvert skal nú á leita?" sagði Sveinungur.
Helgi svarar: "Mér þykir vanleitað enn í þínum herbergjum."
Sveinungur svarar og brosti að: "Hvar mun hann nú verið hafa?"
Helgi svarar: "Það get eg að hann hafi verið í flögu þeirri er þú veltir fyrst, sú valt þunglegast."
Sveinungur svarar: "Þá mundi eg nú ganga þangað og grípa hann í klær þér."
Helgi svarar: "Hafa muntu slægð til þess að koma honum þaðan á braut og í annað leyni."
Sveinungur mælti: "Hvert viltu þá þess leita?"
Helgi svarar: "Nú vil eg leita hans niðri í naustahúsi þínu."
Sveinungur mælti: "Þetta er miklu ráðlegast að þær gymlur muni hafa tekið við honum því að þær hafa ráð undir hverju rifi. Eg á þar fé mart inni og hefi eg byrgt en ef þér látið hrófið upp þá fel eg yður alla ábyrgð á hendi því að fénaður er þegar í fjöru en nú er hafrænlegt. Kann hér jafnan það á að verða í Borgarfirði að flæði féð sem áður er kunnugt. Nú ef þér látið út féð en eigi inn þá ætla eg yður að ábyrgjast bæði við hríðum og sjávargangi. Eg á þar skip inni er eg hvelfdi að hausti. Það eitt er þar fylgsni. Nú munuð þér það verða úr stað að færa ef þér viljið þar rannsaka. Nú fel eg yður þar slíka ábyrgð á hendi sem öðru ef nokkuð verður að."
Helgi svarar: "Það hirði eg aldrei. Veit eg eigi hvað að ábyrgð verður. Allt skal nú leita að nýju."
Helgi gengur ofan í einstigið en Sveinungur sest niður á bakkanum og horfir út á sjóinn. Þeir ganga nú að hrófinu og hleypa út fénu.
Þá mælti Helgi: "Jafnt er sem Sveinungur segir, ekki eru hér fylgsni fleiri en undir skipinu. Skuluð þér höggva hjá umhverfum skipið. Síðan skal færa úr stað skipið."
Þá mælti Grímur: "Ei munum vér þess við þurfa bróðir," sagði hann. "Stingum vér heldur spjótum vorum inn undir borðin. Munum vér þá varir við verða ef nokkuð verður fyrir en vér megum eigi upp koma skipinu nema vér brjótum nokkuð að. Er það skaði mikill ef brotinn verður svo góður gripur."
Þá taka þeir þetta bragð, stanga spjótum alla vega undir skipið. Þá verður Gunnar var við og þrífur upp innviðuna en spyrnir í bitana og þar hrökkvist hann að upp en þeir lögðu fyrir neðan. Fékk Gunnar mikinn þykk af eins manns vopni. Hann fékk lagið í gegnum lærið fyrir neðan þjóhnappana. Þetta var mikið sár. Við þennan áverka brá Gunnar sér ekki og ekki fann sá er hélt annað en hann hefði stungið í snjóinn. Og er þeir höfðu leitað sem þeir vildu þá ráðast þeir á burt, ganga úr naustinu og láta eigi féð inn. Þeir ganga upp einstigið. Situr Sveinungur þar á bakkanum. Hann mælti ekki orð við þá. Sveinungur var þústinn mjög og litverpur. Stundum var hann bleikur sem bast en stundum svartur sem jörð. Nær horfðu fram öll hárin eftir hans haus. Þeir þóttust þá mega sjá að honum var mikið í skapi og áttu þar ekki við hann fyrir það að þeir höfðu það fyrir satt að þá mundi Sveinungur hafa tryllst að þeim ef þeir hefðu Austmanninum náð. Eftir það fara þeir Droplaugarsynir á burt en Sveinungur vitjar Austmannsins og færir hann heim á því kvöldi í sín herbergi og bindur sár hans. Eftir það færir hann Gunnar í jarðhús er hann átti. Það var eigi heima á bænum.
Þeir héldu suður með hlíðinni og stefndu suður til Dysjarmýrar, komu þar svo að liðið var dagsetur. Þar drápu þeir á dyr. Þar bjó sá maður er Gunnsteinn hét. Hann var goði þeirra Borgfirðinga og hafði þar mannaforráð. Gunnsteinn var samborinn bróðir Sveinunga. Gunnsteinn var manna mestur og sterkastur, búþegn góður og hinn harðasti í skapi við hvern sem hann átti. Var það enn og orðtak manna að hann væri í þvílíkri náttúru sem Sveinungur, að hvorgi væri einhamur. Þeir bræður kalla út Gunnstein. Hann fagnar þeim vel og býður þeim þar að vera og það þiggja þeir. Er þeim fylgt í stofu og dregin af þeim klæði. Þar höfðu menn lokið náttverði. Var þeim unninn beini góður. Þá sest Gunnsteinn framan að stóli og spyr að ferðum þeirra og erindum. Helgi segir honum léttilega frá öllum rekstri þeim er þeir höfðu haft við Sveinunga um daginn. En er hann heyrði að Sveinungs var getið þá spyr hann vandlega hversu með þeim hefði farið. En Helgi segir jafnt sem farið hafði.
Enginn maður hafði þá hníf á belti. Þá er menn fóru úti höfðu þeir tygilhnífa og festu á háls sér. Helgi bregður hnífinum og ætlar að matast. Hann tekur þann hlut sem eftir var á diskinum. Það var skammrif eitt. Nú bregður hann hnífi og ætlar að skera af.
Hann mælti þá, Helgi: "Ei er ofsögur sagt um fé þetta er hér gengur um Miðfjörðu því að mér þykir þetta líkara af nautum muni vera."
Gunnsteinn svarar alls öngvu. Hann seilist upp yfir borðið og þrífur hönd hina hægri fyrir ofan úlfliðinn og kreistir höndina svo fast að hann lýr alla hana og úr hrýtur hnífurinn og niður á borðið. Þá kastar Helgi niður skammrifinu en þrífur til handarinnar og lítur til Gunnsteins. Hann sér að Gunnsteinn var svo bleikur í andliti sem nár og fram horfðu öll hár á höfði honum.
Helgi mælti þá við Gunnstein: "Hvort ætlar fjandi þinn að hamast á oss?"
Gunnsteinn svarar: "Ekki mun eg tryllast á þér en halda mun eg þér þangað til er þú hefur sagt mér með röskleik hvort þú hefir ekki mein gert bróður mínum."
Helgi svarar: "Láttu mig lausan. Ekki mein hef eg gert honum. Ei fyrir því, slíkur skratti er hann sem þú og eigi ætla eg hann sé betri."
"Trúa mun eg að þú hafir drengskap til að segja satt en ef öðruvísi er skulum við eigi skildir."
Gunnsteinn lætur þá lausa höndina en Helga var svo stirð höndin að hann kenndi einskis fingurs á þeirri hendi. Hann sprettur þá upp undan borðinu og allir þeir, ganga innar að pallinum og setjast þar niður. Enginn þeirra tekur til matar. Er þá fram borinn maturinn. Fóru heimamenn þá í rekkjur. Enginn þeirra Helga manna þiggur þar greiða. Leggjast þeir niður í klæðum sínum og eru þar um nóttina. Og er lifa mun þriðjungur nætur þá gengur Helgi út. Er þá ljós vegur en tungl óð í skýjum. Þá snýr Helgi inn og vekur upp menn sína, segir að allgóður sé vegur.
Þeir fara nú burt þaðan og biðja Gunnstein ekki vel lifa, ganga upp á heiðina. En er þeir komu upp að bæ þeim er í Fannstóði heitir, sá er efstur í Borgarfirði, þá lýsti af degi. Þeir ganga upp heiðina. Helgi gekk fyrir en illt var að fara mjög. Helgi vildi niður setjast og hvílast. Hann skaut frá sér spjótinu en falurinn lá í knjám honum. Hann sér að spjótið var allt blóðugt.
Þá tekur Helgi til orða: "Satt er það sem mælt er að oft verður lítils vant og get eg svo hér hafa orðið. Gefast annarra ráð verr en mín. Þar hefur Austmaðurinn verið undir skipinu. Hefur hann fengið geig nokkurn af spjóti mínu en eigi veit eg hversu mikill er. Mundi yfir hafa tekið ef svo hefði með verið farið sem eg gaf ráð til."
Þeir svöruðu: "Förum vér aftur hvatlega og drepum Sveinung ef vér náum eigi Austmanninum."
Helgi svarar: "Hefði hann maklegleika til þess en eigi sýnast mér þeir bræður hvers manns færi við að eiga. Get eg Sveinungur muni hafa brögð undir brúnum. Munum vér eigi auðnu til bera yfir höfuðsvörðum Gunnars að standa er dregur þá undan er í hvekkingum var með oss. En það er nú satt að segja að eg hygg að Gunnar sé fárra maki í hreysti og eljun. Mun nú skilja með oss að sinni."
Stendur Helgi þá upp og tekur til göngu. Léttu þeir eigi fyrr en þeir komu á Arneiðarstaði. Hitta þeir Þorkel Geitisson. Hann spyr hversu farið hafi en Helgi segir alla atburði svo sem gengið hafði. Þorkell kvað mjög vaxa ófrið en ekki við meðalmenn að eiga þar sem þeir voru bræður.
Þorkell kvaðst þar hafa setið yfir nafna sínum til hádegis í Djúpahvammi "en þá er eg lét hann lausan, sneri hann þá heim til Njarðvíkur."
Nú skiljast þeir. Fer Þorkell Geitisson heim í Krossavík en Helgi fer heim á Arneiðarstaði.

20. kafli
Þessi atburður spyrst nú víða og þótti mörgum sjá maður mjög úr öngum ekið hafa. Líða nú stundir og eigi langar áður en Sveinungur fer heiman og Austmaður með honum. Þeir fara upp yfir heiði og létta eigi fyrr en þeir koma í Mjóvanes. Þeir finna Helga Ásbjarnarson. Fer Austmaður heim í hérað. Helgi tekur við honum og lætur hann koma í útibúr sitt er stóð úti í túni. Ekki vissu þetta fleiri menn en Helgi og Sveinungur að Austmaður var þar kominn til varðveislu. Er hann þar það er eftir var vetrarins. En flestra manna ætlan er það að Gunnar mundi með Sveinungi vera.
Líður nú vorið og svo fram að þingi. Þingstöð manna var að Helga Ásbjarnarsonar að Kiðafelli. Helgi átti að helga þing. Hann sá að eigi mátti hann bæði fara að helga þing og varðveita Austmann svo að eigi yrði nokkur var við að hann væri þar.
Hann tekur það ráð að hann sagði Þórdísi toddu um kvöldið það hið sama og hann skyldi heiman ríða um morguninn eftir að þar væri Gunnar Þiðrandabani í hans varðveislu "vil eg nú að þú takir við valdi hans meðan eg er í burtu og gætir að eigi verði menn varir við að hann sé hér."
Þórdís svarar: "Undarlegur maður ertu Helgi er þú ætlar að eg muni halda þann mann er oss hefir slíkt mannspell gert. Skal eg láta drepa hann ef eg næ honum og skal eg þetta efna sem eg hét. Sýnist mér sem þó sé ærinn agi meðal vor frænda. Er það eigi ólíklegt að af þessu gráni enn meir með yður en áður. Eg skal þegar á morgun senda mann Bjarna bróður mínum og skal hann hafa virðing af."
Helgi svarar: "Það gerir þú sem þér líkar. Þér mun eg selja hann. Máttu og muna hversu mikils þú varst virð meðan þú varst heima. Varstu þá í einum sloppi og gekkst þar fyrir búi. Sá eg þig ekki betur haldna en eina ambátt áður en eg tók við þér. Nú máttu hugsa hvað þú átt mér að launa því að þú gerist nú að litlu færra kvödd en eg. Svo tekur nú að vera þín virðing að nálega vill svo hver maður sitja og standa sem þú vilt. Nú er þér það að segja ef þú selur fram manninn undir öx Bjarna að jafnskjótt skaltu í burtu verða og norður til Hofs og hafa slíka sæmd sem Bjarni bróðir þinn hyggur þér og aldrei skaltu í sama húsi mér vera meðan þú lifir."
Hún svarar: "Það hirði eg aldrei hverju þú heitir mér. Mun Bjarni mig að öngvu verr halda en þú."
Þau skilja nú tal sitt og þótti sitt sinn hvoru þeirra. Líður af nóttin en um morguninn drífa menn að honum Helga. Hann lætur reka að hesta. Ríður Helgi á burt með sínu liði og upp á háls. Hann helgar þing. En er Helgi er á burtu þá gekk Þórdís til útibúrsins og lýkur upp. Hún gengur að Gunnari og veitir honum beina. Hún mælti ekki við hann. Líður dagur sá til aftans. Er þá híbýlum á leið snúið í Mjóanesi. Og er menn eru undir borð komnir er drepið á dyr og til hurðar gengið. Þar eru komnir menn úti, nær átta tigum manna. Þeir láta kalla út Þórdísi. Hún gengur út og kennir Bjarna bróður sinn. Hún tekur við honum með allri blíðu. Bjarni þekkist það vel. Er þá tekið af hestum þeirra og er þeim beini veittur. Og er lokið er náttverði þá fara menn í hvílur. Þórdís gengur þá til hvílu þeirrar er Bjarni hvílir í. Hún leggst á rekkjustokkinn. Þau taka tal með sér því að þeim varð mart til tals.
Þar kom þó um síðir að Bjarni tekur svo til orða: "Það er mitt erindi hingað að eg hefi haft njósn að Gunnar hefur hér verið um hríð. Nú vissi eg að Helgi mátti eigi annast hann meðan hann var á þingi. Mun hann nú vera í þinni varðveislu."
Hún svarar, kvað eigi það vera "og eigi veit eg hví þú ætlar mér það að eg mundi varðveita þann mann er svo mikið skarð hefur gert í ætt vorri að vér munum aldrei bætur bíða."
"Ekki hirði eg hvað þú segir til þess því að það veit eg að hann er í þínum híbýlum. Fór eg af því hingað til þín að eg þóttist vita að þú mundir mína fór góða gera. Nú er ekki að dylja þess er satt er. En veit eg fyrir hvað þú dylur. Hann mun hafa boðið þér varnað á um að segja til hans og heitið þér ógnun, talið upp hversu ósællega þú varst sett meðan þú varst heima. Mun hann hafa heitið þér að reka þig á burt með hrakningum. En þó að svo sé að þú komir til Vopnafjarðar þá skaltu eigi minna ráðandi en hér í Fljótsdalshéraði ef þú gerir nú mína sæmd sem eg beiði."
Þórdís kvaðst eigi mega það segja er eigi var til og hún vissi eigi hvar væri.
"Ekki hirði eg nú um dulkofra þinn því að eg mun nær geta hvar hann er ef eg vildi eftir leita. Nú mun eg mark til gera að mér þykir mikið undir að ná manninum. Eg hefi sjö hundruð silfurs í einum sjóð. Það er hið besta fé. Það skal þér gefa til þess að þú seljir fram manninn mér í hendur."
Þórdís svarar: "Ófésparari ertu nú við mig en þá er eg var heima að Hofi. En ekki þætti þér það verra þó að eg ætti það því minna. Mundi eg og við taka fénu ef eg vissi hvar hann væri."
Bjarni svarar: "Þá mun eg segja þér hversu fara mun. Eg mun hér rannsaka öll híbýli á morgun þar sem mér þykir líkast til. Það get eg að hann sé í vöruhlaða þínum og skal eg hann þaðan draga og drepa hann fyrir augum þér til hörmungar."
Þórdís svarar: "Ei mun sú raun á verða að hann sé hér."
Snýr hún nú til rekkju sinnar og er skapþungt sem von var til. Sofa menn af nóttina. Og þegar menn eru sofnaðir stendur Þórdís upp í klæði sín. Hún vekur upp sauðamann sinn, bað hann ganga út með sér.
Og er þau koma út þá mælti Þórdís: "Þú skalt fara sendiför mína skyndilega upp undir Kiðjafell á þingvöll. Þú skalt segja Helga að hann komi heim sem hann má fyrst og fari eigi fámennur. Seg að þeir eru hér gestir komnir að eg þykist eigi fulla sæmd veita mega nema hann sé við því að eg á öngum manni meira sóma að veita en Bjarna bróður mínum. Eg veit að hann mun skjótt við bregða. Ríð nú mikið og far ákaft því að eg heiti þér því að þú skalt eigi sauðreki þurfa að vera héðan af meðan við lifum bæði ef þú gerir nú vel þetta erindi."
Hann tekur hest og ríður upp á hálsa og léttir eigi fyrr en hann kemur á þing. Hann ríður til búðar Helga og stígur af baki. Hann gengur inn í búðina og að þar er Helgi hvíldi. Hann fagnar vel húskarli og spurði tíðinda en hann sagði erindi sín þau er Þórdís bauð honum. Þá var í næturelding. Hann býst skjótt og kveður upp menn sína og biður reka að hesta. Ríður hann þegar burt af þinginu með hálft annað hundrað manna og út eftir hálsum og svo heim í Mjóvanes.
En um morguninn snemma í Mjóanesi þá stendur Bjarni upp og lætur menn sína brátt reka að hesta sína "vil eg ríða á burt."
Þórdís gengur að honum og bað að hann skuli eta dagverð "áður þér ríðið."
Bjarni kvaðst eigi nenna að rannsaka hana sem þjófa fyrir frændsemis sakir "en hefur þú maklegleika til. Viltu alls kostar illa til mín gera. Mundi eg finna hann ef eg vildi leita með harðindum því að þar mun hann vera sem eg sagði þér í nótt."
Eftir þetta ríður Bjarni á burt með menn sína. Skiljast þau systkin með lítilli blíðu að sinni. Síðan ríður Bjarni út með vatni. Og er þeir eru komnir út með vatni sjá þeir jóreyk ofan að garði í Mjóvanesi. Ríður Helgi ákaft. Hann kemur í tún. Er Þórdís þá eigi inn gengin. Hún snýr að Helga bónda sínum og fagnar honum vel.
Hún segir honum allar viðræður þeirra Bjarna og hversu farið hafði allt með þeim "hefi eg þig meira metið en alla aðra."
Hann þakkar henni allan góðvilja "vissi eg að eg var vel kvongaður en eigi vissi eg að þú varst slíkur skörungur sem þú ert. Hefur þú miklu betur þetta gert en þú hést. Nú mun eg ríða aftur á þing ef þú þykist birg heima."
Hún segir Helga þá hvað Bjarni hafði fram lagið og hvað hann hafði um mælt. Eftir þetta ríður Helgi til þings. Þórdís stjórnar búi heima. Bjarni ríður norður til Hofs en þau Þórdís og Helgi höfðu Gunnar með sér og gerðu vel til hans. Er hann þar um sumarið í góðum fagnaði og fæddur þó á laun.

21. kafli
Þeir Droplaugarsynir héldu svo ríkt vörð á um skip það er Gunnar átti að hann náði aldrei þangað að koma og öngum fjárhlut náði hann nema nokkrum gripum og þó fám. Austmennirnir fara utan um sumarið, koma til Noregs og segjast aldrei vita hvort Gunnar mundi fara til Hálogalands eða eigi. Nú segja þeir öll tíðindi og undanrekstur þann allan er hér hafði verið.
Þetta sumar ríða menn til þings og leggur Þorkell Geitisson fé til höfuðs Gunnari og fékk öllum höfðingjum umboð að hann skulu höndum taka. Allir hétu góðu um þetta en þeir þó mestu er Þorkell átti heitast vinfengi við ef hann kæmi því fram. Það var Þorkell Eyjólfsson. Hann bjó vestur að Helgafelli og átti Guðrúnu Ósvífursdóttir. Hún var í kærleikum við Helga Ásbjarnarson. Höfðu þau fyrr senst gjöfum í millum. Þó hafði Þorkell Eyjólfsson eigi vitað til þess.
Og er af líður sumarið þá lætur Helgi járna hesta þrjá. Hann fær mann til föruneytis við Gunnar og sendir hann norður á Möðrudalsheiði og svo norður hið efra til Mývatns og fara svo vestur til sveita uns hann kom til Helgafells, því að hann var sendur þangað til umsjár og halds með nógum jarteiknum til Guðrúnar Ósvífursdóttir að hún skuli taka við honum með blíðu og halda hann þar fyrst um veturinn og koma honum utan um sumarið eftir. Bar og vel í móti nú. Er Þorkell eigi heima. Hann hafði heitið Þorkeli Geitissyni að taka Gunnar af lífi ef hann næði honum. Þorkell hafði farið út í eyjar eftir skreið. Guðrún tekur við Gunnari ævar vel. Dvelst förunautur Gunnars skamma hríð. Sendir Guðrún Helga Ásbjarnarsyni góðar gjafir. Fer hann til þess er hann kemur í Austfjörðu.
Gellir hét son þeirra Guðrúnar og Þorkels. Hann var ungur maður og vel menntur og farmaður mikill. Hann kom út þetta sumar í Laxárósi en nú var hann að vist með föður og móður að Helgafelli.
Og er Gunnar hefir þar verið eina nátt þá kemur Þorkell heim síð um aftan. Þar var fjölmenni mikið. Eru gervir eldar fyrir þeim og dregin af þeim klæðin. Menn ganga fram úr stofu til eldanna. Þorkell sér að þar gengur fram maður einn í blám kyrtli og heklu grárri. Sá maður var ákaflega þreklegur en eigi hár. Hann hafði bjarta öxi í hendi. Maðurinn var ljós á hár, réttleitur og vel í yfirbragði. Þorkell spyr hver sá maður væri hinn drengilegi. Hann segir til sín og kveðst Gestur heita.
Þorkell starir á þennan mann um hríð og mælti: "Furðu líkur ertu þeim manni að frásögn er heitir Gunnar og er kallaður Þiðrandabani og hefur verið í Austfjörðum um hríð. Eða hvar er heimili þitt eða hvert ætlar þú að fara?"
Þá varð honum orðfall og svarar öngvu.
Þorkell svarar: "Svo virðist mér sem þú munir annar maður en þú segir og rétt get eg að eg fari um nafn þitt og athöfn."
Gunnar svarar: "En ef svo er sem þú segir hvað mundir þú þá til taka?"
Þorkell svarar: "Það skaltu vita brátt."
Hann sprettur nú upp og þrífur sverð eitt er lá í sætinu og hét Sköfnungur er síðan týndist með honum á Breiðafirði. Þorkell bregður þegar sverðinu og hleypur innar yfir eldinn og höggur til Gunnars. Hann bregður við öxinni og upp yfir höfuð sér. Þorkell höggur í öxarfetann en missti mannsins. Svo fast hjó Þorkell að mjög svo festi sverðið í öxarfetanum. Gunnar bregður við og færir upp öxina. Menn hlaupa innar í stofuna og sögðu Guðrúnu hvað um var í eldaskálanum.
Hún gengur fram og biður Þorkel bónda sinn stöðvast "vil eg að þú gerir honum ekki grand nema þú viljir að við skiljum okkart félag upp frá þessum degi ef þú gerir honum nokkurt mein því að Gunnar var mér sendur af vinum mínum til halds og trausts. Skal eg hann svo annast sem son minn til þess er skip ganga af Íslandi í sumar. En ef nokkur maður vill hár af höfði honum blása þá skal eg þeim líkan grimmleik gjalda sem eg má mestu á leið koma. En það mæla sumir að það sé lítið gaman þeim sem það hafa reynt að verða fyrir reiði minni. Skal eg þá og ekki af spara það er illt er ef eg verð vör við að nokkur geri honum mein. Það vil eg að þú eigir ekki við hann því að honum mun einhlít mín umsjá og velgerningur."
Þorkell svarar: "Oftast ertu ráðgjörn Guðrún. Verður oftast engin hæfa á ef þú ræður eigi því sem þú vilt. Verðum vér jafnan lítilmenni af ef þú hlutast til."
Sefast Þorkell nú brátt og rennur honum reiðin. Er Gunnar þar um veturinn í góðum fagnaði.

22. kafli
Það er sagt einn aftan um fardaga sjálfa að þau Guðrún eru komin í rekkju sína.
Þá tekur hann til orða: "Hversu er þess gert við Gunnar félaga þinn að þér þyki vel vera?"
Guðrún svarar: "Það mun eg skjótt segja þér. Skip stendur uppi í Laxárósi það er Gellir son minn hélt hingað í fyrra sumar. Það vil eg láta hlaða þar og búa utan í sumar og hlaða varnaði og góðum reiða. Þetta vil eg gefa honum en Gellir skal sitja eftir í sumar."
Þorkell sagði ekki í móti "því að mikill er ofsi þinn en þó mun enn sem oftar að lítið samþykki mun á verða ef eigi er svo gert sem þú vilt."
Slitu þau talið. Líður af nóttin. En þegar um morguninn lætur Þorkell snemma að vera. Er flotað skipinu en fluttur til mikill varningur og góður. Hafa þau stórkostnað fyrir. En þá er albúið er skipið þá leiða þau Gunnar til, gefa honum skip með rá og reiða og miklum fjárhlut. Gunnar þakkar þeim vel þessa gjöf og marga aðra virðing er þau höfðu honum veitt. Skiljast þau nú allgóðir vinir.
Siglir Gunnar í haf þegar honum gaf byri. Varð hann allvel reiðfara, tók þar land sem hann kaus á og faðir hans átti byggðir fyrir. Gunnar var hersis son en hann réð fyrir Hálogalandi. Þar var honum vel fagnað því að nálega þóttust menn hann úr helju heimtan hafa. Og er það flestra manna sögn og orðtak bæði hér og annars staðar að eigi muni einn maður meir úr öngum ekið hafa en Gunnar, slíkir garpar sem eftir leituðu.
Annað sumar eftir býr Gunnar þetta skip með miklum fjárhlut og sendir út til Íslands með gripum til Þorkels og Guðrúnar Ósvífursdóttir og annarra þeirra er hann þóttist góða hluti eiga að launa. Skipið kemur í Laxárós. Tekur Gellir við skipinu og hefur lengi í ferðum síðan. En Gunnar situr í búi sínu á Hálogalandi og kemur hann lítt við þessa sögu héðan í frá.

 

Gunnars þáttur Þiðrandabana

1. kafli
Ketill hét maður og var kallaður þrymur. Hann var Þiðrandason og bjó í Njarðvík. Kona hans hét Þorgerður. Þorkell og Eyjólfur hétu synir þeirra.
Þar var sá sveinn á fóstri er Þiðrandi hét og var Geitisson og þótti vera hinn efnilegasti maður af ungum mönnum í Austfjörðum.
Björn hét maður og var Kóreksson og bjó í Skriðudal. Hann var góður bóndi. Þeir voru fleiri bræður.
Eitthvert sumar er frá því sagt að mælt var til hestaats. Átti annan Ketill bóndi í Njarðvík en annan Björn Kóreksson. Þar var fjölmennt og góð skemmtan. Þar var Þiðrandi Geitisson. Svo lauk hestavígum að Björn átti betra hest.
Síðan veik hann að Þiðranda og mælti: "Við þig vil eg vingast og gefa þér hest þann er eg atti í dag."
Þiðrandi þakkaði honum gjöfina "og skaltu víst vináttu í móti hafa."
Björn kvaðst þá hafa það er hann vildi.
Sá maður var á mannamótinu er Þórir hét og var kallaður Englandsfari. Hann mælti og til vináttu við Þiðranda. Hann hafði komið út áður annað sumarið og verið á vist með Brodd-Helga. Hann hafði mikla vináttu við hann.
Þetta haust er frá því sagt að maður kom til gistingar til Bjarnar Kórekssonar og þeirra bræðra. Hann nefndist Ásbjörn vegghamar, mikill maður og sviplegur, sterklegur, svartur á hár og mjög hár, eygður illa og langhálsaður. Hann var spurður hvaðan hann væri.
Hann kvaðst vera sunnlenskur og verið á vist með Ásgrími Elliða-Grímssyni, "vildi eg mér nú vistar leita," segir það ef menn vilja sér góðan verkmann fá "þá sneiddu þeir eigi hjá mér."
Þeir kváðust og mjög þann verkmann þurfa er vel væri verkfær. Þar tók hann sér vist með Kórekssonum. Þeim líkaði vel verknaður hans og skapsmunir því betur sem hann hafði verið lengur. Var hann með þeim nokkura hríð, nærri þremur vetrum, og græddi fé og þá vildi hann á burt og beiddi að þeir skyldu fá honum bólstað nokkurn. Þeir bræður sögðu að honum mundi betur hent á griðvist en eiga búsifjar við menn. Hann kvað ekki þurfa illgetur um það að hafa. Síðan fengu þeir honum bólstað skammt frá sér og bjó hann þó mjög um þeirra fé en skuldin óx mjög fyrir honum því að hann var óskuldvar.
Þá mælti Björn til hans: "Það grunaði mig að búið mundi þér eigi hent og vil eg að þú farir aftur til vor og vinnir af þér skuldina."
Hann kvað enn lítt reynt um bú sitt og bað að svo búið skyldi vera og svo varð. Hann keypti það margt er honum þótti girnilegt. Og er Þórir Englandsfari kom þar í sveit þá kom Ásbjörn á hans fund og kvaðst vilja kaupa af honum varning.
Hann svarar: "Ertu ekki félítill?"
Ásbjörn sagði: "Ekki em eg fémikill en skjótt afla eg á verkum mínum og þrifsemi."
Þórir kvaðst mundu selja honum varning.
Og er Þórir hitti Brodd-Helga spurði hann að um sölur hans en hann sagði sem farið hafði.
"Þar hefir þú selt þeim manni er mér er óskapfelldur og hroðavænlegur er."
Og um sumarið fór Þórir að skuldaheimtum sínum og hitti Ásbjörn vegghamar og spurði að um skuld sína. Hann kvaðst eigi vita hvað til mundi verða um tolla slíka og fékk Þórir ekki af honum. En þeir Kórekssynir misstu þó mest við hann.
Og er Ásbjörn sá að hann mundi eigi um kyrrt mega sitja þá hljópst hann í burt og kom ofan í Njarðvík og hitti Ketil og beiddi hann viðurtöku: "Em eg þér hagfelldur því að eg em verkmaður góður og þú ert iðjufullur sjálfur. En eg tek lítið gott upp hjá þeim Kórekssonum."
Ketill kvað sér lítið um vera að taka við honum, kvað ekki vel spyrjast til hans atferða.
"Haf við raun þína bóndi," segir hann.
"Óráðlegt mun það vera að gera sér aðra menn að óvinum fyrir þig," segir Ketill.
"Eigi mun svo mikið illt af standa," segir Ásbjörn.
Það varð að Ketill tók við honum. Og er Kórekssynir spyrja þetta hitta þeir Ketil í Njarðvík, sögðu að þeir fengu eigi réttar skuldir af Ásbirni og kváðust missa mikils fjár við hann.
Ketill sagði að þeir mundu sannara hafa "en eigi nenni eg að gjalda fé fyrir hann."
Þiðrandi var þá í Njarðvík og lagði orð til að Ketill fóstri mundi gjalda nokkuð fyrir Ásbjörn.
Ketill svarar: "Eigi mun eg fé gjalda fyrir hann en leyfa mun eg að þeir stefni honum við fá menn."
"Undarlega líst mér þetta fóstri minn, við oftæki þitt, og vonu betur verður ef þetta fer vel af hendi."
Ketill svarar: "Mjög fylgir þú máli þessu og muntu launa hestgjöfina."
Þiðrandi kvaðst þess vilja fýsa er honum gegndi best. Við svo búið ríða þeir í burt en Þiðrandi fór þá norður í Krossavík og var um sumarið á mannamóti. Ræddu Kórekssynir um að þeir mundu þá fara í Njarðvík að stefna Ásbirni ef Þiðrandi færi þangað á kynnisleit. Þótti þá von að betur mundi þá fara með þeim.

2. kafli
Það sama sumar kom skip í Breiðavík, það er á milli Húsavíkur og Borgarfjarðar, og voru þeir stýrimenn að annar hét Gunnar en annar Þormóður. Áttu menn kaup við þá, og ætluðu hér að vistast. Ketill reið til skips og tók við stýrimönnum. Fóru þeir til vistar með honum. Gunnar var manna vasklegastur, mikill og sterkur og manna vænstur að sjá.
En Þiðrandi kom til Kórekssona um sumarið. Tóku þeir við honum einka vel. Var hann þar um nóttina. Þeir buðu að gerast fylgdarmenn hans og til allrar þjónustu við hann. Hann tók því vel. Þeir kváðust nú vilja fara til Njarðvíkur með honum að stefna Ásbirni. Þiðrandi játaði þeim því.
Kórekur karl mælti: "Eigi segir mér vel hugur um þessa ferð og hafið þið synir mínir góðan dreng í hættu en eigið við allbráðan mann um þar er Ketill er en annan illan."
Þrír voru þeir bræður Kórekssynir, Björn og Þorfinnur og Halldór. Þórir Englandsfari var í ferð með Þiðranda og tveir menn þeir er eigi eru nefndir og voru þeir sjö saman. Nú fara þeir til þess er þeir komu í skóg þann er skammt er frá Njarðvík og fóru þar af baki og gerðust í leik og skutu skógvöndum í millum sín.
Þá mælti Þiðrandi: "Það hygg eg að fóstra mínum munum vér þykja helsti liðmargir og styggist hann."
Það sá Ásbjörn vegghamar þar sem hann var á mýri nokkurri og gróf torf. Ásbjörn sá á þá og þekkti hverjir voru og þóttist vita hvert erindið var. Ásbjörn kastar nú niður verkfærum sínum og tekur á skeiði miklu heim til bæjarins. Einn af þeim bræðrum skaut til hans skotvendinum og kom á kvið Ásbirni. Ekki hljóp hann að seinna. Þiðrandi kvað það betur ógert. Ásbjörn hljóp heim og kom í eldahús og fór felmtur mjög en Ketill bakaðist við eldinn og spurði hví hann fór svo hart.
Hann svarar: "Spyrja er best til válegra þegna. Ertu kallaður garpur mikill og hefnir mín eigi en spjót stendur í gegnum mig."
En þeir Þiðrandi urðu seinni er þeir máttu eigi ríða hið gegnsta yfir mýrarnar. Þiðrandi kveðst gruna hversu Vegghamar mundi túlka fyrir þeim.
Ketill bakaðist við eldinn og kenndi ekki heitt af eldinum og kvaðst það undarlegt þykja. Ásbjörn bað hann hefna sín ef hann væri vaskur karlmaður.
En Ketill varð við skapbráður og mælti: "Sjaldan hefir þurft að frýja mér hugar."
Ketill hleypur út og þrífur spjót mikið. En þeir Þiðrandi voru þá komnir í túnið og allir saman. Þiðrandi bað sína menn hlífast við fóstra sinn. Ketill hljóp þegar að Birni Kórekssyni og lagði hann spjóti í gegnum því að hann var næstur honum. Og er Þórir Englandsfari sér það hljóp hann að Katli og hjó framan í fang honum og var það þegar banasár. Og þar féll Þórir Englandsfari fyrir heimamönnum Ketils.

3. kafli
Þjóðgeir hét maður og Þórir kringur. Þeir voru heimamenn Ketils og féllu. En Þiðrandi vildi þá í burt ríða úr geilunum suður frá bænum og félagar hans með honum þeir er eftir voru og eru þeir fimm saman.
Heimakona hljóp inn og sagði það Gunnari og Þormóði og vissu þeir ekki af þessum tíðindum er svo skjótt hafði að borist.
Hún mælti: "Undarlegir menn eruð þið er þér sitjið hér en bóndi sé drepinn úti og nokkurir menn með honum og mun aldrei dáð í ykkur," segir hún.
Gunnar kvað hana taka mikinn af og kvað þess litla þörf "eða hver er sá í þeirra liði er mestur skaði er að?"
"Það er hann Þiðrandi," segir hún, hin auma kona, "og kemur þá nokkuð fyrir bónda vorn ef þú drepur hann."
Gunnar skaut spjóti í flokk þeirra og kom spjótið á bak Þiðranda og í gegnum hann. Var það hans bani og féll hann dauður af hestinum. En Þorgerður húsfreyja og synir hennar létu illa yfir þessu verki og kváðu þetta hið mesta óhapp. Gunnar kvað nú svo búið vera mundu. Þau kváðust ætla að hér mundi mikið eftirmæli verða og mikil ræki að ger og hétu þeim í burt Austmönnum. Þorgerður kvað þeim hvergi fritt mundu vera. En litlu síðar hurfu þeir á burt og vissi engi maður hvað af þeim varð.
Allir menn hörmuðu þessa atburði því að Þiðrandi var manna vinsælastur og þótti mikils verður. Fréttust nú þessi tíðindi um öll héruð.
Og litlu síðar kom í Njarðvík Þorkell Geitisson með nokkura menn að leita eftir Austmönnum og fé þeirra og kvað nauðsyn á hvorumtveggjum, eftir leita og sinna harma að reka. Þorgerður húsfreyja kvað það nauðsynjamál að leita eftir þeim og kvaðst þá burt hafa rekið. Þeir Þorkell fóru í burt og heim við svo búið.
Líður nú á veturinn og hafði Þorkell Geitisson mikinn grun á að þeir Gunnar, er síðan var kallaður Þiðrandabani, og Þormóður félagi hans mundu vera í varnaði þeirra bræðra Ketilssona, Þorkels og Eyjólfs.
Um veturinn kemur Þorkell Geitisson að máli við heimamann sinn þann er Þórður hét og mælti svo: "Sendiför hefi eg ætlað þér ofan til Njarðvíkur að segja þeim bræðrum að hross eitt var horfið frá stóðhrossum þeirra."
Þórður svarar: "Það eitt erindi vil eg þangað bjóða að þeim bræðrum sé ekki misboðið í minni ferð."
"Til öngra svika skal þetta gera."
Þórður fer ofan til Njarðvíkur og segir þeim bræðrum um hrossin. Þeir kváðu hann sýna góðvilja enn í þessu. Skilja þeir nú við svo búið.
Litlu síðar fóru þeir bræður Þorkell og Eyjólfur Ketilssynir til stakkgarðs þar er hrossin voru vön að vera í. Logndrífa var á um daginn og var dimmt veðrið. Og er þeir bræður voru við garðinn komu að þeim fimm menn. Var þar Þorkell Geitisson. Þeir tóku þá bræður höndum og bundu hvorntveggja. Þorkell bað þá segja til Austmanna, kvaðst vita að þeir væru á þeirra valdi. Þeir þrættu og kváðust eigi vita til þeirra. Þá leiddi Þorkell sérhvorn þeirra í burt. Þorkell Geitisson hafði feld yfir sér. Hann lét höggva þar kálf einn undir garðinum og lét blæða úr kálfstrjúpanum og á Þorkel Ketilsson.
Þá bar hann aftur af honum feldinn og mælti til Eyjólfs og bað hann segja til Austmanna "ella mun hann drepinn sem bróðir hans" og sagði að þar var blóðið hans á feldinum.
Eyjólfur svarar: "Frekur er hver til fjörsins, og mun eg heldur segja til þeirra en eg sé drepinn. Þeir eru hér að geitahúsum vorum og höfum við bræður jafnan fært þeim þangað mat í vetur þá er við höfum farið til hrossa."
Og er Eyjólfur hafði þetta mælt þá var Þorkell Ketilsson þangað leiddur og var heill.
Þá mælti Eyjólfur: "Bragð hefir þú nú haft í við okkur Þorkell," sagði hann, "en það vildi eg Þorkell Geitisson að eg mætti segja þér þá sögu eitthvert sinn að þér væri eigi minni skapraun í móti því er þú sagðir mér bróður minn dauðan."

4. kafli
Þorkell Geitisson lét binda þá bræður bæði að höndum og fótum og lágu þar undir stakkgarðinum. Þorkell Geitisson og félagar hans fóru til geitahússins.
Gunnar tók til orða: "Ófriðsamlega hefir mig dreymt í nátt Þormóður félagi," segir hann, "nú vil eg að við göngum út og stefnum upp til fjalls því að eigi mun okkur rjúfast ófriðurinn bráðlega."
Síðan gengu þeir út og var á logndrífa myrk. Nú sáu þeir mennina og áttu skammt til hússins. Þeir hlupu undan í drífunni. Þorkell Geitisson skaut spjóti og kom það á Þormóð miðjan og dapraði honum undanferðin og bað Gunnar hjálpa sér og halda undan. Gunnar kvaðst því óvanur að renna frá félögum sínum.
"Sjá nú félagi hversu spjótið stendur og mun eg skjótt deyja."
Gunnar sá að Þormóður var að bana kominn og sótti Gunnar þá undan. Einskírt gerði veðrið. Og er Þorkell kom að Þormóði veitti hann honum skjótan dauða og dvaldi það heldur ferð þeirra er þeir styrmdu yfir honum dauðum.
Gunnar kom að bæ þeim er á Bakka hét í Borgarfirði. Þar bjó sá maður er Sveinki hét, garpur mikill og hinn ódælasti viðureignar. Hann var úti og kvöddust þeir.
Gunnar mælti: "Skjótt mun eg þurfa hjálpræða nokkurra þinna bóndi því að hér fer Þorkell Geitisson við fimmta mann að leita eftir lífi mínu en hefir drepið áður félaga minn."
Hann svarar: "Ekki höfum vér áður margt við ást en lítt ertu nú við kominn en sýnt þig áður í góðri karlmennsku og hefndir húsbónda þíns en vinar vors. Nú munu þér að litlu trausti verða tillög vor en slíkir menn sækja vel eftir. En gakk inn fyrst í anddyrið."
Og svo gerði hann. Síðan hvelfdi Sveinki yfir hann elditorfi er inn var borið í framhúsið. Og eftir það komu þeir Þorkell að bænum og hans menn og hittu Sveinka úti. Þorkell spurði hvort Gunnar væri þar kominn og þóttist svip hafa af að hann væri þar kominn.
Nú er það sumra manna sögn að í þessari ferð hafi verið Helgi Droplaugarson með Þorkeli frænda sínum en eigi vitum vér hvort satt er.
"Nú vildum vér," sagði Þorkell, "að þú seldir hann fram og ættumst vér gott við."
Sveinki kvaðst ætla að eigi mundi hann þar finnast nema hann væri til stofu genginn "nú megið þér þangað leita en eigi hefi eg orðið fyrir rannsókn af nokkurum mönnum eða óspektarferðum slíkum."
Síðan gengu þeir Þorkell til stofu.
Þá mælti Sveinki við þann mann er útidyr geymdi, sá var af förunautum Þorkels: "Eg mun hér vera að eigi komist maðurinn út ef hann er hér inni en þú gakk til stofu."
Nú hljóp þessi til stofu en Sveinki bað Gunnar upp standa og út fara en rak slagbrand fyrir hurðina.
Þá mælti Sveinki: "Nú skulum við ganga ofan til skips er eg á niður í fjöru."
Svo gerðu þeir. Þar hvolfdi skip eitt. Það var lítil skúta og hafði látið bræða.
"Hér skaltu fara inn undir skipið og verður nú skjótt að taka til ráða."
Sveinki rak þá lömb sín til fjöru í farið að eigi mætti sjá tveggja manna far. Gunnar fór inn undir skipið.

5. kafli
Nú er að segja frá þeim Þorkeli að þeir fóru fram úr stofunni og voru nú inni byrgðir og komust út og þó heldur seint. Og er þeir koma út var Sveinki kominn heim í túnið og hafði þá rekið lömb sín neðan frá sjó.
Þorkell mælti: "Óvináttu gerir þú til vor eða hvað hefir þú nú gert af Gunnari?"
"Til Gunnars kann eg ekki að segja," segir Sveinki, "en ekki er þess örvænt," segir Sveinki, "að eg láti nokkurn prett koma í mót óspektarferðum slíkum."
"Förum nú ofan til sjóvar," sagði Þorkell.
"Það má vel," segir Sveinki.
Þá komu þeir til skipsins það er hvolfdi.
Þá mælti Þorkell: "Fylgsni væri það að fara hér undir skipið."
Sveinki mælti: "Því em eg vanur að geyma þar undir skipreiða minn eða hví fer eigi nokkur yðar inn undir skipið og rannsakið enn hér? Ella fer eg ef þér þorið eigi."
Síðan fór hann inn undir skipið. Þá lagði Þorkell upp undir skipið og kenndi að kvikt var fyrir og lagði í lær Gunnari.
Og er Sveinki sá það þá brá hann hnífi og stakk í lær sér áður hann fór undan skipinu og sneri hnífinum svo sem með spjóti hefði lagt verið og mælti er hann kom út: "Ekki hygg eg að þér hafið hlíft mér í þessari ferð og það ætla eg, ef jafnir málendur eru að, að þessa mundi eigi óhefnt."
Þorkell mælti: "Ekki vildi eg þér mein hafa gert en varla vitum vér hver svipan í er."
Síðan gengu þeir Þorkell heim til bæjar og rannsökuðu enn og fóru í burt síðan.
Þá mælti Sveinki við Gunnar: "Á brott munum við nú héðan leita og margra bragða verðum við nú í að leita og veit eg eigi hvað drjúgast úr gerir með oss."
Síðan fylgdi hann honum heim í fjóshlöðu og tók þar laust hey úr stálinu er holt var innan og býr þar um sem vandlegast. Þá er Gunnar var þar í kominn þá stóð Sveinki fyrir og duslaði þar. Þá hvarf Þorkell enn aftur og kom þá enn til hlöðunnar.
Sveinki spurði hverju gegndi enn um þeirra ferð "er hér gengur á öngvu nema á rannsóknum."
Þorkell kvaðst eigi vita við hver brögð er þeir voru í komnir en kvaðst eigi nenna að leggja hann við velli að óreyndum sökum.
Sveinki svarar: "Þess er að von að þér megið drepa mig en þykja mun það skjótræði mikið að saklausu en þess mun eg á leita að hafa mann fyrir mig áður en eg hníg að grasi."
Og þá skilur með þeim og fóru í burt.
Þá mælti Sveinki: "Í burt skulum við enn héðan og ofan til sjóvar eftir nautaferlinum."
Og er þeir koma ofan til sjóvar þá mælti Sveinki: "Hólmur liggur hér fyrir landinu sem þú sérð og er það mikið sund ef þú værir heill og ósár en nú er það enn meiri mannraun. Þangað vildi eg að þú legðist út í hólminn ef þú þykist til fær og verður þú nú að reyna þrótt en eg skal sækja þig þegar er óhætt er."
Gunnar kvað honum vel fara "og væri mér vandlaunuð þessi liðveisla. En á það munum við hætta að eg leggist til hólmsins og þótt nokkuru væri lengra."
Gunnar leggst nú út í hólminn með öllum vopnum sínum og gengur honum það vel og var stirður mjög. Eftir það lagðist hann þar niður og grefur sig í brúkið og firrir sig svo við kulda.
Og er Sveinki þykist vita að Þorkell er á brottu þá reri hann skipi sínu út til hólmsins og hitti Gunnar og kvað mál vera að veita honum nokkura hjálp. Gunnar var þá mjög dasaður svo að hann gat varla gengið. Sveinki flutti hann heim til sín og var hann þar nokkurar nætur og hvíldi sig.
Þá mælti Sveinki: "Nú munu hér eigi verða langvistir þínar því að eg ber eigi traust til að halda þig hér og því vildi eg senda þig á fund Helga Ásbjarnarsonar vinar míns. Og vil eg að þú komir þar á náttarþeli og skaltu ganga að norðurdyrum að húsi því er Helgi sefur í og er það siðvenja þeirra manna er hann sækja að trausti að klappa á þær dyr. Gengur hann þá sjálfur til dyra. Og oft hafa þessi dæmi orðið."
Síðan vísaði Sveinki Gunnari á leið og sagði hvar hann skyldi fara og skildu við svo búið.
Gunnar fór til þess er hann kom í Mjóvanes. Þar bjó Helgi þá. Gunnar drap á norðurdyr á húsi því er Helgi svaf í.
Helgi vaknaði og mælti: "Skjóls þykist sá þurfa er þar ber."
Helgi gengur út sjálfur og kvöddust þeir. Gunnar segir honum allan sinn málavöxt og orðsending Sveinka og jarteiknir að sanna sögu hans.
Helgi svarar: "Eigi er sá forsjálaus er Sveinki hjálpar. Nú mun eg eigi við þér taka því að mjög standast hugir vorir í móti. En þó á eg margt gott Sveinka að launa og gakk inn í útibúr mitt."
Þar var Gunnar um veturinn og vel haldinn.

6. kafli
Um vorið eftir átti Helgi Ásbjarnarson heimanferð fyrir hendi ofan í fjörðu og mælti áður við Þórdísi konu sína: "Svo er háttað," segir Helgi, "að hér liggur við allt gott okkart vinfengi hversu trú þú ert mér um mál Gunnars meðan eg em í burtu."
Hún kvað þá vitað vera er reynt er. Síðan fór Helgi heiman.
Eitt kveld er það sagt að menn ríða að bænum í Mjóvanesi, tólf. Þórdís húsfreyja gekk út og heimamenn hennar. Og var þar kominn Bjarni Brodd-Helgason bróðir hennar. Hún býður þeim öllum þar að vera.
"Það er vel boðið," segir Bjarni, "en svo er háttað að það er erindi mitt hingað að leita eftir Gunnari Þiðrandabana er drepið hefir frænda vorn og fóstbróður. Er mér svo sagt að hann muni hér vera í útibúri og munum vér brjóta það upp ef þú vilt ekki upp lúka."
Þórdís svarar: "Þú skalt eigi svo að þessu fara bróðir og máttu þó hafa þitt erindi. En ver hér í nátt frændi og er þá frændsamlega gert við mig. Og var mér Þiðrandi svo ásthugaður að mér þætti því betur sem hans væri fyrr hefnt og því hefir Helgi bóndi minn við mér séð í vetur því að hann vissi það að eg vildi Gunnar feigan mann. Og þess skulum við á leita áður þú ferð héðan."
Þeir Bjarni stigu af hestum sínum og voru þar um náttina. Sendir Þórdís tvo menn í byggðina og stefnir að sér mönnum. Um morguninn komu þar þrír tigir manna, nábúar hennar og vinir Helga. Bjarni stendur í klæði sín um morguninn og sagði svo að hann vill að systir sín selji fram Gunnar.
Þórdís svarar: "Eigi veit eg bróðir hví þú vildir með slíku fara að sækja heim systur þína og unna mér svo ills hlutar að selja þann mann undir vopn þín er bóndi minn seldi mér til geymslu og á eg ekki þann mun ykkar að gera. Og mun þér allt annað betur fara en þetta og muntu eigi fá vald á Gunnari að sinni nema þú vinnir fullt til."
Bjarni svarar: "Nú erum vér við brögð um komnir og kanntu annað að mæla frændkona en þér er í skapi."
Fer Bjarni í burt þaðan við svo búið. Þórdís gengur nú til útibúrs þess er Gunnar var í og lýkur upp og spurði hversu hann hygði til að ganga á vald Bjarna. Gunnar svarar og kvað það mundu ekki reynt ef Helgi bóndi væri heima.
Þórdís svarar: "Og eigi skal enn reyna það," segir hún.
Gunnar þakkaði henni. Nú kom Helgi heim og er honum sagt hversu þetta hefir farið.
Helgi svarar: "Vissi eg að eg var vel kvæntur og er það vel að hún sagðist í ætt sína."
Nú var Gunnar þar um sumarið með Helga og það sumar varð hann sekur á þingi og lét Þorkell Geitisson sækja hann til sekta.
Og eigi miklu síðar tókust til skipti þeirra Helga Ásbjarnarsonar og Gríms Droplaugarsonar, að Helgi var veginn, og þá sagði Þórdís að hún vill senda Gunnar vestur til Helgafells til Guðrúnar Ósvífursdóttur til halds og trausts og skildi hún vel við hann. Og kom hann vestur þangað í það mund er Guðrún var föstnuð Þorkeli Eyjólfssyni.
Það sumar er Gunnar reið til Helgafells reið Þorkell Geitisson ofan í Njarðvík og ætlaði að taka upp sektarfé Gunnars. Þeir bræður riðu í mót honum við nokkura menn, Þorkell og Eyjólfur Ketilssynir.
Eyjólfur mælti til Þorkels Geitissonar er þeir fundust: "Þú munt ætla að taka sektarfé Gunnars."
"Það er ætlan," segir Þorkell.
"Bæði er féið mikið og gott," segir Eyjólfur, "en það vil eg segja þér að féið er allt á brottu af Íslandi og skaltu öngvum peningi ná."
Þorkell skilur að þetta mun satt vera og skilja þeir við svo búið.

7. kafli
Nú er að segja frá Þorkeli Eyjólfssyni að hann ríður til brullaups síns til Helgafells og kemur þar margt manna. Og um kveldið er menn taka handlaugar þá heldur Gunnar Þiðrandabani vatni fyrir boðsmönnum og Þorkeli Eyjólfssyni og hefir hatt síðan á höfði. Þorkell þykist kenna manninn og spyr hann að nafni. Hann nefndist því nafni sem honum líkaði en eigi því er hann hét. Þorkell sendir eftir Guðrúnu Ósvífursdóttur. Hann sagði að hann vill að Gunnar Þiðrandabani fari á burt og þeir mundu eigi þar báðir vera.
Og er þessa er getið fyrir Guðrúnu um þetta segir hún að henni þykir jafnvel þótt hún eigi ekki hann Þorkel Eyjólfsson að bónda "og fari hann á burt sem hann kom. En ekki vinn eg það til hans að selja þá menn undir vopn er eg vil halda."
Snorri goði var þar, vinur Guðrúnar, og höfðu þau hundrað manns bæði saman. Sá Þorkell það á sínu ráði að láta vera sem kyrrast. Tókust þá ráð með þeim Þorkeli og Guðrúnu. En Guðrún Ósvífursdóttir kom Gunnari Þiðrandabana utan með fulltingi Snorra goða og leysti hann vel af hendi.
Fór Gunnar utan og kom aldrei til Íslands síðan. Hann sendi góðar gjafir Guðrúnu Ósvífursdóttur og sendi orð Sveinka að hann skyldi fara utan með allt sitt. Og svo gerði hann og tók Gunnar við honum ágæta vel og fékk honum góða kosti og var hann í Noregi til elli ævi sinnar.

Og lýkur hér sögu Gunnars Þiðrandabana.