|
Geitavík.
(Eftir handriti Björns Jónssonar,
Geitavík).
Merkilækur
rennur á landamörkum Bakka og Geitavíkur. Upptök hans eru í
Efri-Tjarnarbotnum og fellur hann til sjávar rétt framan við
túnið í Merki sem er býli í Geitavíkurlandi. Þar er
Merkilækjarfjara. Út og austur af Merkilækjarósi er
Blikasker, nokkru utar nær landi er Háasker. Út í það má
ganga þurrum fótum um fjöru. Milli skerja og lands er Merkislón.
Utan við Háasker er Kringlubás. Stutt fyrir utan fellur
Stekkjarlækur fram af klöppunum og í sjó og myndar
Stekkjalækjarfoss. Fjaran utan við lækinn heitir
Stekkjarlækjarfjara. Skammt frá landi er Stekkjarlækjarsker
og dýpra Stekkjarlækjarboðar. Næst er Stóralón sem
afmarkast af Langaskeri að sunnan en Kríuskeri utar.
Milli skerjanna er Klettadrangur sem Stapi nefnist. Milli
Kríuskers og Stapa er Stapasund. Í Stóralóni
er Litlisandur. Fjær landi eru Mávasker. Út og austur af
þeim er Selaþúfuboði. Utan við Stóralón er Illibás.
Þá erum við komin út að Geitavíkurtanga sem er sunnan við
Víkina. Syðst á Tanganum er hóll sem Selaþúfa heitir
en norðan í Tanganum er Klöppin eða Fiskiklöpp.
Þar var bátum lagt að og fiski kastað á land. Utar er dálítill tangi
sem skagar út og norður í Víkina sem kallaður er Litlitangi.
Utan við hann er Vogur. Ysti hluti Tangans heitir
Tangaoddi. Norðan í honum er Tangaflúð, upp úr sjó um
fjöru. Næst fyrir norðan hana er Músarsund, þá Tangaboði
og loks Tangasund sem farið er um þegar farið er inn á Víkina.
Nú snúum við og förum upp
Tangann og inn að Klöpp sem við komum að áðan. Á milli
Klappar og Grafgilsóss þar sem Grafgilslækur fellur
til sjávar, heitir einu nafni Geitavíkurfjara en syðsti hluti
hennar norður að Litluklöpp heitir Krókur. Á milli
Bæjarlækjar og Grafgilslækjar er Bæjarlækjarsandur.
Utan við Grafgilsós er Urð, stórgrýtt fjara. Urðarsker
liggur út og suður frá Urðinni utan til. Fremsti hluti skersins
sem er aðskilinn frá því með mjóu grunnu sundi heitir Hlass.
Urðarlón er á milli Urðarskers og lands og inn úr því, utar
Litlalón sem er á landamörkum Geitavíkur og Snotruness.
Þá eru upptalin örnefni meðfram sjó.
Frá Merkilæk og út
undir tún í Geitavík er mýrlendi allmikið sem Blá nefnist
– Geitavíkurblá. Fyrir utan túnið í Merki eru
Svarðargrafir en fyrir neðan þær Svarðarbakkar. Í daglegu
tali oftast nefnt Svörður. Þar var svörðurinn þurrkaður. Utan
við Stekkjalæk, út undir Tanga, eru Bakkar eða
Geitavíkurbakkar. Fyrir ofan Merki, upp með Merkilæk,
eru Bugar. Lækurinn rennur í buga og ofan við þá er Efri-Svörður.
Fremri hluti Blárinnar
út undir Stekkjarlæk heitir Rimi. Neðarlega í honum var
Djöfladý. Efri hluti Blárinnar fyrir utan Stekkjarlæk
kallast Feti. Þá erum við komin út að túni og er þá fyrst, þ.e.
fremst og neðst, Fit. Utan við hana Niðurtún sem nær út
að Bæjarlæksgili og upp að bæ-, Geitavík I. Fyrir
ofan bæinn er Bæjarslétta, Hesthústunga og Kvíaból.
Fyrir utan Bæjarlækjargilið, Fremragil, er Rani.
Utan við hann er Ytragil og þá Úttún sem nær út að
Grafgili. Neðan við túnið, í sjávarbökkunum er Stórihvammur
og Litlihvammur og utan við þá er Grafgilshorn.
Geitavík
á mjóa landsræmu fyrir utan Grafgilið og tek ég næst öll örnefni
á þeirri spildu. Byrja neðst og held til fjalls. Þá er fyrst
Hvammar, þ.e. fimm smá hvammar. Ofan við þá er Grafgilsgrund,
ofar upp með gilinu er Grafgilsbakki sem nær upp að veginum, þá
Móar, og Melar sem ná upp að Grafgilsups. Ofan við
Upsina er Hvíthamar. Ég tek þá næst spilduna milli
Grafgilslækjar og Bæjarlækjar. Fyrir ofan túnið, milli
þessara lækja, eru uppgrónar skriður sem Ból nefnist. Þar sem
Bæjarlækurinn rennur meðfram Bólinu heitir hann Myllulækur.
Rétt hjá læknum er lítil tóft sem lækjarfarvegur er í gegnum og er hún
kölluð Myllutóft. Fremst og neðst á Bólinu er nýbýlið
Skriðuból. Ofan við Bólið milli lækjanna eru Krosslágar.
Framan til á þeim er langur mell sem Langimelur nefnist. Utan
við hann er Grænalaut. Bæjarlækjargilið nær upp í
svokallaðan Lækjarbotn sem er fyrir utan Kúahjalla. Þar
eru upptök Bæjarlækjar og nær hann næstum út undir Grafgil.
Bilið á milli hans og Grafgils heitir Mjódd. Þangað upp
ná Krosslágar. Neðan við Krosslágar, rétt fyrir framan
Grafgilið, er Stekkur. Sumarið 1948 hljóp Grafgilslækur
upp ofan við Stekkinn og fyllti tætturnar af aurskriðu og
myndaðist þá Grafningur niður með Krosslágum og ofan í
Leyning. Leyningur er fyrir framan Bæjarlæk og nær
niður undir Feta. Eftir honum rennur Leyningslækur. Í
Leyningnum er túnblettur sem Hjáhlaup er kallað. Hlaupið
rann þar meðfram. Á milli Leynings og Merkilækjar eru
mýrarhöll sem eru kölluð Enni, Neðrienni og Háenni.
Þar voru aðal útengjaslægjur ásamt Feta. Á Neðriennum inn
við Stekkjarlæk eru Streitustaðir. Ekki er vitað um
uppruna þess örnefnis. Þar sést móta fyrir tóftum og dálitlum garði sem
liggur fyrir utan og neðan þær og fram að læknum. Ef til vill hefir
verið þarna Stekkur og lækurinn dregið nafn þar af.
Innst á Neðriennum,
rétt utan við Merkilæk, eru Merkilækjarmóar, upp af
Geitlandi sem er nýbýli í Geitavíkurlandi, á ytri bakka
Merkilækjar neðan við þjóðveginn. Inn með Háennum, frá
Leyning, er mýrarlægð sem Lækjardalur nefnist. Fram og upp
af honum er Kríumell, kríuvarp. Efst á Háennum, innan við
Stekkjarlæk, er Illiflói og framan við hann Illadý.
Þá skulum við halda á
brekkuna og koma við þá fyrst upp í Kúahjallabrekkur sem ná frá
Merkilæk út að Bæjarlæk. Upp með Merkilæk er
Merkilækjarmelur. Næst fyrir utan Brekkurnar er Kúahjalli
sem fyrr er nefndur. Innan við hann eru Neðri-Tjarnarbotnar
og upp af þeim Efri-Tjarnarbotnar. Út og upp af
Kúahjalla er lítill grasigróinn botn sem Bíldubotn nefnist.
Upp af honum er Goðrúnartindar, tröllkonuheiti. Brýrnar utan frá
Goðrúnartindi og inn að Tjarnarbotnum heita Fláabrýr.
Ofan við þær, upp að Geitavíkurþúfu og inn að Bakkadal,
eru Fláar eða Þúfufláar. Fyrir utan Þúfuna er
Stórskriðnadalur og upp af honum Stórskriðnadalsegg.
Stórskriðnidalur. Í Stórskriðnadal á Grafgilslækur
upptök.
Þá hefi ég talið öll
örnefni sem ég veit um í Geitarvíkurlandi.
|
