|
 |
 |
|
Örnefni í landi
Hjálmárstrandar |
|
HJÁLMÁRSTRÖND
Eftir
handriti Stefáns Baldvinssonar frá 1957
Viđbćtur innan sviga eru eftir samtöl
viđ Sigurđ Stefánsson frá 1971
|
Land jarđarinnar liggur ađ
austan ađ landi Brimness í Seyđisfirđi. Grímkellsgil,
djúpt gil í klettunum austan Tóar, rćđur landamerkjum á milli
jarđanna. Ađ vestan rćđur Hjálmá, sem kemur af Hjálmárdalsheiđi,
landamerkjum á milli Hjálmárstrandar og Sćvarenda. Sjór liggur
međfram öllu landi jarđarinnar ađ norđan.
Örnefni međfram sjónum eru: Neđsta rákin í klettunum austan viđ Tó
heitir Jökull. Eftir henni er gata, gerđ á síđastliđnu sumri, (um
1955 ?)sem smalamenn úr Seyđisfirđi fara ţegar ţeir smala sauđfé á
Hjálmárströnd. Á milli sjávar og Jökuls er standberg međ
smástöllum er fýll verpir á. Áđur en nefnd gata var gerđ var illt umferđar
um Jökulinn.
Tó er grasivaxinn, breiđur en stuttur tangi undir bröttum skriđum og klettum
vestan viđ Jökulinn. Ţar er gott beitiland og snjó tekur ţar snemma á
vorin. Austan undir Tónni er sérstćđur stapi í sjónum skammt frá
klettunum. Hann er jafnhár klettunum í Tónni, grasivaxinn ađ ofan.
Nafn hans er Kaupmannsstapi.
Vestan í Tónni er hringmyndađur stuttur vogur, fremur grunnur, er
Ker heitir. Ţar er hćgt ađ lenda á smábátum er sjór er ládauđur. Vestan
viđ Tóna, á alllöngu svćđi, eru stórgrýttar fjörur og básar međfram
sjónum. Á ţeim eru ekki sérstök nöfn. Vestan viđ ţetta svćđi er stuttur
klettatangi er heitir Sauđabólstangi. (Presturinn á Klyppsstađ
hafđi beit í fjallinu og á Sauđabólstanga voru sauđirnir bćldir á
kvöldin og ţar lögđust ţeir. Sauđabólstangi er ekki árerandi en
ofan á honum er herđvelli.) Niđur međ honum ađ austanverđu
rennur dálítil á er Sauđabólsá heitir. Frá Sauđabólstanga og
vestur ađ Hjálmá eru lágir klettar međfram sjónum.
Nokkuđ fyrir vestan Sauđabólstanga er stallur undir klettunum viđ
sjóinn. Ofan á hann hefur falliđ stórgrýti úr klettunum. Urđin sem myndast
af stórgrýti ţessu heitir Teistaurđ. Mun hún draga nafn af ţví ađ
teistur verpa dálítiđ í henni.
Nokkuđ fyrir vestan Teistaurđina er sérstćđur stapi í sjónum undir
ţverhníptum klettum er heitir Skarfastapi. Hann er stundum hvítur ađ
ofan vegna drits úr fuglum. Fyrir vestan Skarfastapann er stuttur
klettatangi er heitir Stórfissártangi. Upp í hann ađ austanverđu
liggja tveir djúpir vogar, nokkuđ langir. Í gegnum klettabrík, sem er á
milli voganna, er gat innan til í ţeim. Í ládauđum sjó er hćgt ađ fara á bát
í gegnum ţetta gat. Vestan viđ Stórfissártangann rennur dálítil á til
sjávar er Stórfissá heitir. (Stórfissá er alltaf kölluđ
Stórfissa). Á ţessi rennur í gljúfrum til sjávar. Ţegar
suđaustanveđur er slćr vatninu upp í ánni og upp í klettana. Af ţví
gćti nafniđ stafađ. Á steinni tímum voru sumir farnir ađ nefna ánna
Tóará.) Rennur hún austan til ofan í stóran bás
er Máríubás heitir. (Valţjófsstađa kirkja átti ítök í Maríubás.
Ţar festi aldrei spýtu). Vestan viđ bás ţennan liggja afhallandi klettar í
sjó fram inn ađ öđrum bás nokkru vestar, neđan viđ túniđ sem var á
Hjálmárströnd er heitir Bćjarbás. (Yst í Bćjarbás var
lending. Hana nefndi Metúsalem Hallgrímsson alltaf Skoru karls.
Ţetta var einskonar orđtak, t.d.: „Ég lenti alltaf í Skoru karls“.) Austanvert í ţessum bás var
bátauppsátur ţegar búiđ var á Hjálmárströnd. Skammt fyrir austan
bátauppsátriđ er stuttur vogur upp í klettum er heitir Strandarvogur.
Ţar var áđur tekiđ af og á báta ţegar Hjálmárströnd var í byggđ.
Á milli Bćjarbáss og Hjálmár er ađeins eitt örnefni en ţađ er á
flúđ skammt austan viđ Hjálmána og heitir hún Gćzka. Á flóđum
flćđir yfir hana en á fjöru er góđ ţarabeit á henni, einkum síđari hluta
vetrar.
Ţegar kemur nokkuđ frá sjó upp í Strandarfjalliđ eru hjallar og sums
stađar hver upp af öđrum upp ađ urđum fjallanna fyrir ofan. Austasti og
neđsti hjallinn heitir Mýrarhjalli. Austurendi hans er nokkuđ hátt
fyrir ofan tóna og nćr hann frá Grímkelsgili og alllangt vestur eftir
fjallinu. Hann er allur grasivaxinn og var stundum heyjađ dálítiđ á honum
međan byggđ var á Hjálmárströnd.
Frá vestari enda hjallans eru samfelldar brekkur vestur ađ Hjálmá.
Ţćr eru sums stađar allbrattar og háar. Upp af gamla bćjarstćđinu á
Hjálmárströnd er nokkuđ stór hjalli er Bćjarhjalli heitir. Ţar
var áđur heyjađ en mikiđ af graslendinu ţar er nú lyngvaxiđ. Suđaustur af
Bćjarhjallanum, en ofan viđ Mýrarhjallann, eru nokkrir smćrri
hjallar. Neđstur af ţeim ofan viđ Mýrarhjallann er hjalli er heitir
Efri-Mýrarhjalli. Á honum var einnig heyjađ áđur.
Fjöllin ofan viđ Hjálmárströndina heita Ytra- og
Innra-Rjúpnafell. Upp á milli ţeirra er hálfhringlöguđ kvos. Í ţessum
hálfhring er grasivaxiđ mýrlendi. Neđan viđ ţetta mýrlendi er melhryggur frá
vestri til austurs er heitir Grenishryggur. Tófur eru stundum í hrygg
ţessum.
Suđvestur af Bćjarhjallanum á milli Hjálmár og
Innra-Rjúpnafells liggur sá hluti Hjálmárdals er tilheyrir
Hjálmárströnd. Hann endar viđ Mjósund eđa Mjósundaklett
sem er á miđri Hjálmárdalsheiđi sunnan Hjálmár.
Austur frá Ytra-Rjúpnafelli er ţunnt klettafjall á nokkru svćđi. Á
einum stađ upp undir brún klettanna er gat í gegnum fjalliđ.
Viđbćtur frá
Örnefnastofnun:
Athugasemdir. Ásta
Stefánsdóttir skráđi.
Grímkelsgil er mjög gamalt nafn. Ekki vćri ótrúlegt, ađ ţar hafi
farizt mađur, er Grímkell hafi heitiđ.
Jökull er svört rák í klettunum. Ţar festir lítiđ snjó nema í einu
gili, sem kallađ er Skotiđ. Ţar er oft skafl í fram eftir vori.
Leyningar. Milli Tóar og Sauđabólstanga er talsvert
breitt og nokkuđ langt stykki, sem eru klettasytrur. Ţetta svćđi er alltaf
kallađ Leyningar, sennilega af ţví, ađ ţar munu kindur hafa leynzt í
smalamennskum.
Gćzka gćti veriđ eins konar gćlunafn, kannski veriđ ţarabeit á henni.
Mjósund er ţar, sem Hjálmárdalur ţrengist og lýkur. Ţađ er
víđa milli fjalla, ţar sem ţrengst er, ţar er nefnt Mjósund.
(Mig minnir vera Mjósund á Hraundal austan undan Varpinu.)
Mjósundaklettur er austanverđu í Mjósundunum. Gatan til
Seyđisfjarđar liggur vestan í honum. Ţar hjá er dálítill foss í
Hjálmánni. Fjallshnaus. Endinn á fjallinu, austan viđ
Rjúpnafell, heitir Fjallshnaus, en er sennilega a.m.k. ađ hluta
til í Seyđisfjarđarlandi, ţví hreppamörk eru viđ Grímkelsgil.
Svćđaskrá
|