Forsíđa
Gönguleiđir
Göngukort
Tillögur ađ gönguferđum
Gönguferđir 2005
Stiklađ um Víknaslóđir
Ţjónusta viđ ferđamenn
GPS-punktar á gönguleiđum
Ýmiss fróđleikur um svćđiđ
Myndasafn
Áhugaverđir áfangastađir
Örnefnaskrá hreppsins
Álfasögur
Fornsögur
Ýmsar sagnir
Söngtextar
Fréttir frá Borgarfirđi
Borgarfjarđarfréttir
Hreppsfundagerđir
Annađ
Álfaborgarsjens 2005
Gestabók
Myndagetraunir
Ferđamannakönnun 2003
Ýmiss net- og vefföng

 

 

Hit Counter

Örnefni í landi Hjálmárstrandar

HJÁLMÁRSTRÖND
        
Eftir handriti Stefáns Baldvinssonar frá 1957
        Viđbćtur innan sviga eru eftir samtöl viđ Sigurđ Stefánsson frá 1971

Land jarđarinnar liggur ađ austan ađ landi Brimness í Seyđisfirđi. Grímkellsgil, djúpt gil í klettunum austan Tóar, rćđur landamerkjum á milli jarđanna. Ađ vestan rćđur Hjálmá, sem kemur af Hjálmárdalsheiđi, landamerkjum á milli Hjálmárstrandar og Sćvarenda. Sjór liggur međfram öllu landi jarđarinnar ađ norđan.

Örnefni međfram sjónum eru: Neđsta rákin í klettunum austan viđ heitir Jökull. Eftir henni er gata, gerđ á síđastliđnu sumri, (um 1955 ?)sem smalamenn úr Seyđisfirđi fara ţegar ţeir smala sauđfé á Hjálmárströnd. Á milli sjávar og Jökuls er standberg međ smástöllum er fýll verpir á. Áđur en nefnd gata var gerđ var illt umferđar um Jökulinn.

Tó er grasivaxinn, breiđur en stuttur tangi undir bröttum skriđum og klettum vestan viđ Jökulinn. Ţar er gott beitiland og snjó tekur ţar snemma á vorin. Austan undir Tónni er sérstćđur stapi í sjónum skammt frá klettunum. Hann er jafnhár klettunum í Tónni, grasivaxinn ađ ofan. Nafn hans er Kaupmannsstapi.

Vestan í Tónni er hringmyndađur stuttur vogur, fremur grunnur, er Ker heitir. Ţar er hćgt ađ lenda á smábátum er sjór er ládauđur. Vestan viđ Tóna, á alllöngu svćđi, eru stórgrýttar fjörur og básar međfram sjónum. Á ţeim eru ekki sérstök nöfn. Vestan viđ ţetta svćđi er stuttur klettatangi er heitir Sauđabólstangi. (Presturinn á Klyppsstađ hafđi beit í fjallinu og á Sauđabólstanga voru sauđirnir bćldir á kvöldin og ţar lögđust ţeir.  Sauđabólstangi er ekki árerandi en ofan á honum er herđvelli.) Niđur međ honum ađ austanverđu rennur dálítil á er Sauđabólsá heitir. Frá Sauđabólstanga og vestur ađ Hjálmá eru lágir klettar međfram sjónum.

Nokkuđ fyrir vestan Sauđabólstanga er stallur undir klettunum viđ sjóinn. Ofan á hann hefur falliđ stórgrýti úr klettunum. Urđin sem myndast af stórgrýti ţessu heitir Teistaurđ. Mun hún draga nafn af ţví ađ teistur verpa dálítiđ í henni.

Nokkuđ fyrir vestan Teistaurđina er sérstćđur stapi í sjónum undir ţverhníptum klettum er heitir Skarfastapi. Hann er stundum hvítur ađ ofan vegna drits úr fuglum. Fyrir vestan Skarfastapann er stuttur klettatangi er heitir Stórfissártangi. Upp í hann ađ austanverđu liggja tveir djúpir vogar, nokkuđ langir. Í gegnum klettabrík, sem er á milli voganna, er gat innan til í ţeim. Í ládauđum sjó er hćgt ađ fara á bát í gegnum ţetta gat. Vestan viđ Stórfissártangann rennur dálítil á til sjávar er Stórfissá heitir. (Stórfissá er alltaf kölluđ Stórfissa).  Á ţessi rennur í gljúfrum til sjávar.  Ţegar suđaustanveđur er slćr vatninu upp í ánni og upp í klettana.  Af ţví gćti nafniđ stafađ.  Á steinni tímum voru sumir farnir ađ nefna ánna Tóará.)  Rennur hún austan til ofan í stóran bás er Máríubás heitir. (Valţjófsstađa kirkja átti ítök í Maríubás.  Ţar festi aldrei spýtu). Vestan viđ bás ţennan liggja afhallandi klettar í sjó fram inn ađ öđrum bás nokkru vestar, neđan viđ túniđ sem var á Hjálmárströnd er heitir Bćjarbás. (Yst í Bćjarbás var lending.  Hana nefndi Metúsalem Hallgrímsson alltaf Skoru karls.  Ţetta var einskonar orđtak, t.d.: „Ég lenti alltaf í Skoru karls“.)  Austanvert í ţessum bás var bátauppsátur ţegar búiđ var á Hjálmárströnd. Skammt fyrir austan bátauppsátriđ er stuttur vogur upp í klettum er heitir Strandarvogur. Ţar var áđur tekiđ af og á báta ţegar Hjálmárströnd var í byggđ.

Á milli Bćjarbáss og Hjálmár er ađeins eitt örnefni en ţađ er á flúđ skammt austan viđ Hjálmána og heitir hún Gćzka. Á flóđum flćđir yfir hana en á fjöru er góđ ţarabeit á henni, einkum síđari hluta vetrar.

Ţegar kemur nokkuđ frá sjó upp í Strandarfjalliđ eru hjallar og sums stađar hver upp af öđrum upp ađ urđum fjallanna fyrir ofan. Austasti og neđsti hjallinn heitir Mýrarhjalli. Austurendi hans er nokkuđ hátt fyrir ofan tóna og nćr hann frá Grímkelsgili og alllangt vestur eftir fjallinu. Hann er allur grasivaxinn og var stundum heyjađ dálítiđ á honum međan byggđ var á Hjálmárströnd.

Frá vestari enda hjallans eru samfelldar brekkur vestur ađ Hjálmá. Ţćr eru sums stađar allbrattar og háar. Upp af gamla bćjarstćđinu á Hjálmárströnd er nokkuđ stór hjalli er Bćjarhjalli heitir. Ţar var áđur heyjađ en mikiđ af graslendinu ţar er nú lyngvaxiđ. Suđaustur af Bćjarhjallanum, en ofan viđ Mýrarhjallann, eru nokkrir smćrri hjallar. Neđstur af ţeim ofan viđ Mýrarhjallann er hjalli er heitir Efri-Mýrarhjalli. Á honum var einnig heyjađ áđur.

Fjöllin ofan viđ Hjálmárströndina heita Ytra- og Innra-Rjúpnafell. Upp á milli ţeirra er hálfhringlöguđ kvos. Í ţessum hálfhring er grasivaxiđ mýrlendi. Neđan viđ ţetta mýrlendi er melhryggur frá vestri til austurs er heitir Grenishryggur. Tófur eru stundum í hrygg ţessum.

Suđvestur af Bćjarhjallanum á milli Hjálmár og Innra-Rjúpnafells liggur sá hluti Hjálmárdals er tilheyrir Hjálmárströnd. Hann endar viđ Mjósund eđa Mjósundaklett sem er á miđri Hjálmárdalsheiđi sunnan Hjálmár.

Austur frá Ytra-Rjúpnafelli er ţunnt klettafjall á nokkru svćđi. Á einum stađ upp undir brún klettanna er gat í gegnum fjalliđ.

Viđbćtur frá Örnefnastofnun:

Athugasemdir.  Ásta Stefánsdóttir skráđi.

Grímkelsgil er mjög gamalt nafn. Ekki vćri ótrúlegt, ađ ţar hafi farizt mađur, er Grímkell hafi heitiđ.
Jökull er svört rák í klettunum. Ţar festir lítiđ snjó nema í einu gili, sem kallađ er Skotiđ. Ţar er oft skafl í fram eftir vori.
Leyningar. Milli Tóar og Sauđabólstanga er talsvert breitt og nokkuđ langt stykki, sem eru klettasytrur. Ţetta svćđi er alltaf kallađ Leyningar, sennilega af ţví, ađ ţar munu kindur hafa leynzt í smalamennskum.
Gćzka gćti veriđ eins konar gćlunafn, kannski veriđ ţarabeit á henni.
Mjósund er ţar, sem Hjálmárdalur ţrengist og lýkur. Ţađ er víđa milli fjalla, ţar sem ţrengst er, ţar er nefnt Mjósund.  (Mig minnir vera Mjósund á Hraundal austan undan Varpinu.)
Mjósundaklettur er austanverđu í Mjósundunum. Gatan til Seyđisfjarđar liggur vestan í honum. Ţar hjá er dálítill foss í Hjálmánni. Fjallshnaus. Endinn á fjallinu, austan viđ Rjúpnafell, heitir Fjallshnaus, en er sennilega a.m.k. ađ hluta til í Seyđisfjarđarlandi, ţví hreppamörk eru viđ Grímkelsgil.

Svćđaskrá


©2002 hornafjordur.net