|
Örnefni í Litluvík |
|
LITLAVÍK
(Handrit: Daníel
Pálsson)
|
Mörk á milli Litluvíkur
og Herjólfsvíkur eru um Gríðarnes, sem er yst í
Litluvíkurskriðum, en tilheyrir að mestu Herjólsvík. Næst
Gríðarnesi er Gusugilsbás, (Þarabás í seinni tíð).
Innan við Gusugilsbás
er nes, Geldingsnes, í seinni tíð oft nefnt Litlanes. Innan
við Geldingsnes er Kambasvík, þá Kambur. Frá Kambi,
með sjó, inn að Krók, heitir Urð. Um miðja Urð liggur
Stefánsklöpp en dálítið innar er Forvaði. Ofan við áðurgreinda
staði liggja Litluvíkurskriður og ná nær upp undir kletta og út í
mörk sem eru eins og áður segir á Gríðarnesi og þaðan upp í
Sólarfjall sem er ysta fjall í Litluvík.
Í „Skriðunum“ eru
tvö gil sem koma niður í Gusugilsbás. Heitir ytra gilið Moldargil
en hið innra Gusugil. Gusugil mun hafa dregið nafn sitt af því
að þar er snjóflóðahætt. Rétt innan við Skriðurnar eru Neðri-
og Efri-Stekkjarflöt. Um Neðri-Stekkjarflöt
liggja götur út í Kambsvík, Neðstivegur, en um Efri-Stekkjarflöt
eru götur út yfir Geldingsnes og Gríðarnes, Miðvegur.
Upp af Efri-Stekkjarflöt er Urðarhjalli einnig rétt
innan við Skriðurnar.
Neðri-Kúahjalli
er rétt innan við Urðarhjalla og liggur Efstivegur út yfir
þessa hjalla um Skriðurnar efst og á Steinahjalla í
Herjólfsvík. Ofar Neðri-Kúahjalla er Efri-Kúahjalli
en æði spöl þar ofar er Jökulbotn. Fram og niður af Jökulbotni
er Jökulbotnshlíð.
Hvolf
heitir meðfram efstu klettum í Sólarfjalli frá Jökulbotni og
út að Hvolfsjaðri á Herjólfsvík. Krókur er áður nefndur
en hann er við sjó utan Dalsár. Yst í honum er tjörn.
Dalsá
kemur úr Litluvíkurdal en hann liggur upp milli Sólarfjalls og
Hákarlshauss. Króarmýri heitir utan Dalsár, fram og upp
af Krók. Neðsta hornið á Króarmýri heitir Króarmýrarhorn.
Upp af Króarmýri, utan Dalsár, er Ytri-Dalsmelur.
Ofan við Litluvíkurtún er melur, Bæjarmelur en ofan við hann
er melhryggur, Fremri-Dalsmelur. Þessir tveir síðasttöldu
melar eru framan við Dalsá.
Í Litluvíkurdal að
utanverðu er stakur steinn, Grásteinn. Hlíðin upp af Grásteini,
framan í Sólarfjalli, heitir Grásteinshlíð og er hún framhald
af Jökulbotnshlíð. Þessar hlíðar eru í seinni tíð oft nefndar
Sólarfjallshlíðar.
Í „Dalnum“, framan
ár, er mjór melhryggur sem Klofamell heitir. Liggur hann meðfram
Dalsá, rétt ofan við Fremri-Dalsmel og upp í Eyðidalsmynni.
Í hlíðum Litluvíkurdals að framan liggur hjalli er heitir
Efri-Streitishjalli. Er hann æði stór en neðan við hann minni hjalli er
heitir Neðri-Streitishjalli. Í framhaldi af Efri-Streitishjalla
til norðurs, heitir Streiti.
Fyrir botni
Litluvíkurdals er fjall sem Mosfell heitir. Milli þess og
Sólarfjalls er Sólarskarð. Framan við Mosfell heitir
Dalsvarp. Innan við Dalsvarp rís Leirufjall, (Heitir
Leirfjall í Húsvík), og er tengt Hvítserk sem liggur enn innar og
er innsta fjall í Litluvík. Samhliða Leirufjalli, en norðar,
rís fjall sem nefnt er Hákarlshaus, áður nefndur í sambandi við
Litluvíkurdal.
Milli Leirufjalls
og Hákarlshauss er Eyðidalur. Innan við Hákarlshaus og
dálítið norðar er fjall sem heitir Hvítafjall (Mókollur á
gömlum kortum). Upp af Streiti, nyrst, heitir Ytrihnaus. Innan
við Ytrihnaus er Djúpagil, þá Innrihnaus og þar inn af
Miðaftansklettur. Þessi síðasttöldu fjögur örnefni eru á svokölluðum
Brúnum en Brýr heita frá Eyðidalsmynni að
Efri-Gildrubotnum sem liggja á milli Miðaftanskletta og
Hvítafjalls.
Utan og neðan við
Efri-Gildrubotna er hjalli sem kallaður er Neðri-Gildrubotn – upp
af Hraunum er síðar verða nefnd.
Milli Dalsár og
túnsins, inn að Bæjarmel, liggur Myllugrund (=Mylnugrund).
Norðan túns er Litluvíkurblá. Um hana liggur kelda, nefnd Keldan.
Yst í Keldunni er pyttur sem heitir Hvolpapyttur. Milli
Bláar og túns annarsvegar og sandsins hinsvegar, frá Dalsá norður
í mörk heita einu nafni Brot. (Mörkin sjá örnefni Breiðuvíkur).
Við Bæjarlækinn sem
fellur um túnfótinn að framan heitir Kvíagrund. Upp af Kvíagrund
er Kvíamelur aðskilinn Bæjarmel með gili. Framan við
Kvíarmel er Svarðarmelur. Milli þeirra er einnig gil. Innan við
Litluvíkurblá heita Bringur, en ofan við Bringur eru
Skriður. Yst og efst á Bringum heitir Harðvelli. Yst og
nyrst á Bringum, við Stóruá, er Bringuhorn, (sjá
landamerkjalýsingu Breiðuvíkur). Innan með Bringum að norðan og
meðfram Stóruá er Stekkhvammur. Í honum er Stekkjartjörn
Næst fyrir innan Lághraun og aðsildir þeim með gili eru Hraunbalar.
Þá tekur við Langimór og innan við hann Rauðumýrar. Næst
Rauðumýrum er Ytraengi og innar Innraengi. Milli Ytra-
og Innraengis er gil.
Upp af Innraengi
yst er stór hjalli í Hvítafjallinu sem heitir Engishjalli. Inn
og niður af honum eru Engisbrekkur. Innan við Innraengi er
lækur og inn af honum Vatnstunga syðri og nær hún upp á brúnVíknaheiðar.
Upp af Engisbrekkum er brött urð, nokkuð grasigróin neðan til, er
heitir Háahlíð, í seinni tíð nefnd Grenihlíð og mun nafnið
skýra sig sjálft. Framhald af Háuhlíð inn eftir kallast
Fossbrekkur.
Upp af Háuhlíð og
Fossbrekkum, upp að Hvítserk, nær því inn á móts við
Innra-Gæsavatn og út að Hákarlshaus og Hvítafjalli heita
Moldarbotnar. Utarlega í Moldarbotnum er stór stakur melur,
Háimelur. Innan við Moldarbotna, upp af Innra-Gæsavatni,
eru Háukinnar. Varpið milli Moldarbotna og Eyðidals
heitir Eyðidalsvarp en milli Moldarbotna og Gildrubotna,
Hvítafjallsvarp.
Tún: Í túnfæti
Litluvíkurtúns að austan er upphlaðið leiði, Völvuleiði.
Niður með Djúpagili
að utan er hjalli sem Einbúahjalli heitir. Á hjallanum er stór
steinn, nefndur Einbúi.
Sveinn Pálsson „hinn
sterki“, er bjó í Litluvík frá 1876 til 1883, sagði að
Litluvíkurdalur væri réttnefndur Smjördalur vegna landgæða.
Svæðaskrá
|