|
Njarðvík.
(Að mestu eftir handriti Björns Andréssonar í Njarðvík
með viðaukum eftir Magnúsi Helgasyni, Baldurshaga).
Landamerki milli
Njarðvíkur og Snotrunes eru bein lína úr hæsta tindi
Skriðnafjalls niður í Bölmóðshlein sem er dálítil klettabrík
í litlum vog, skammt sunnan við miðjar Njarðvíkurskriður. Vogur
sá heitir Bölmóður en skriðan upp af honum Bölmóðskinn.
Njarðvíkurskriður
kallast einu nafni gróðurlitlar grjótskriður sem liggja norðaustan í
Skriðnafjalli milli Naddagils að norðan og
Aðgerðarhvammsjaðars að sunnan en hann er í Snotruneslandi.
Akvegurinn sem nú liggur um Njarðvíkurskriður er um 700 m.
langur. Næsta horn norðan Bölmóðs heitir Krossjaðar. Á
honum stendur Naddakross sem er úr tré með steyptri steinplötu
undir. Á hann grafið þessi áletrun:
Effigiem Christi Qui Transis
Pronus Honora. Anno MCCCVI. Hann stóð áður í grasjaðri ofan
götu en var færður niður fyrir vegbrún þegar akvegurinn var gerður um
Skriðurnar. Krossinn hefur oft verið endurnýjaður en jafnan
haldið sömu áletrun. Munnmæli herma að fyrr á öldum hafi óvættur er
Naddi nefndist (af því að það naddaði í grjótinu undan fótum hans er
hann gekk um Skriðurnar), hafst við í helli einum ofarlega í
Naddagili er síðan heitir Naddahellir. Naddi rændi þá er um
Skriðurnar fóru og varð nokkrum mönnum að bana uns bóndasonur
einn, Jón að nafni, frá Gilsárvallahjáleigu, aðrir segja frá Njarðvík,
réði niðurlögum hans. En í þakklætisskyni fyrir það svo og til öryggis
ferðamönnum á þessum hættuslóðum, var Krossinn reistur. Hefur
það verið venja að þeir sem um Skriðurnar fara læsu faðirvorið
eða gjörðu bæn sína hjá Krossinum. Skammt norðan við Krossinn
er gil, kallað Krossgil og rennur eftir því Krosslækur.
Hann fellur fram af allháum kletti niður í stórgrýtta fjöru sem kölluð
er Fjaran fyrir neðan Krossinn. (Ekki
Krossfjara). Norðan við hana er allþykk klettahlein með gati í
gegnum er sjór fellur um en ekki er kunnugt um nafn á þessum kletti.
Fyrir norðan hann er Krossfjara, hömrum girt nema að norðan. Í
henni miðri er Krossfjöruhlein. Um fjöruna fellur sjór frá
hleininni svo fært er fyrir hana en illfært um flóð og ófært ef ólga er
í sjó. Sauðfé sækir mjög suður fyrir hleinina því þar er jafnan mikill
þari en hættusamt er þar því ef brimar þvær þar allt innan. Næsta gil
norðan Krossgils heitir Graskinnargil og nyrðri brekka
þess Graskinn. Þar hlaupa snjóflóð oft. Þá er Blautakinn
og nær hún að Naddagili en svo heitir gil það er takmarkar
Skriðurnar að norðan. Nyrðri brekka þess kallast Naddagilskinn.
Þar er mjög snjóflóðahætt.
Skammt fyrir ofan veg í
Naddagili að norðanverðu er Naddahellir en nú er hrunið
fyrir munnann. Þar hafði Naddi ból sitt. Norðan Naddagils eru
grasigrónir balar, kallaðir Naddavellir en þar átti Naddi að hafa
sést á síðkvöldum að svipast um eftir mannaferðum.
Neðan við Naddagil
og Naddavelli er Naddagilsfjara. Upp af Naddavöllum
eru hjallar, hvor upp af öðrum, kallaðir Neðri- og Efri-Naddahjalli..
Norðan við Naddahjalla er brött og fremur gróðursnauð dalskvompa
er nefnist Skriðnadalur. Beint upp af honum er klettabrík sem
heitir Eiturtindur. Úr Skriðnadal falla tveir lækir sem
hafa hvor um sig myndað djúp gil. Syðra gilið liggur við Naddavelli
og heitir Miðgil en fjaran þar undir kallast Miðfjara.
Hitt gilið er nokkru norðar og heitir Heimastagil. Spildan á
milli þessara gilja er kölluð Út á milli gilja. Fyrir neðan og
norðan Heimastagil er fjara, kölluð Heimastafjara. Um
miðja vegu milli Heimustufjöru og Miðfjöru er smábás,
klettum girtur, sem Háski heitir. Fé stekkur stundum niður í
hann og getur farist ef brim gerir. Fleiri básar eru þar en óskemmtileg
eru nöfn á þeim. Ofan vegarins sunnan Naddagils er grasjaðar er
kallast Ólafstorfa.
Norðan við
Heimustufjöru er grasigróinn tangi, Heimustufjörutangi,
einnig af sumum nefndur Fögrufjörutangi. Vestan við hann er
vogur sem heitir Sölvaker.
Ef við höldum áfram inn
með sjó verður fyrir okkur stórgrýtt fjara sem kallast Urð. Nær
hún alla leið inn að Sandi í Suðurkrók. Um miðja
Urðina gengur klöpp ein fram í sjó og heitir hún Fiskiklöpp.
Er stundum landað þar fiski en lending er þó vond. Ofan við Urðina
eru allháir bakkar, sundurskornir af smá grafningum og giljum. Stærst
þeirra er Króksgil sem er rétt innan við Fiskiklöpp.
Þegar Urðinni sleppir tekur við bogmynduð sandfjara er liggur
fyrir botni víkurinnar, kölluð Njarðvíkursandur. Syðsti hluti
hans nefnist Suður-Krókur. Þar fellur Njarðvíkurá
til sjávar og myndar allstórt lón skammt innan við ósinn, kallað Lón.
Smálækur fellur niður í Krókinn er heitir Krókslækur. Á
bakkanum við Krókinn er eyðibýlið Króksbakki en hann fór í
eyði 1936 og var síðasti ábúandi þess Helgi Björnsson. Nemum staðar á
Króksbakka og lítum til fjalls. Blasir þá við okkur
Hádegisfjall, 610 m. hátt með hömrum efst en niður af þeim skriður,
gróðurlitlar ofan til. Svæðið sem vegurinn liggur um frá Króksbakka
að Heimastagili er oft nefnt Út á Skriðum. Vestan til á
Hádegisfjalli er allstór steinn kallaður Hádegissteinn.
Hverfum frá sjónum að sinni og höldum eftir veginum inn til lands,
sunnan Njarðvíkurár. Komum við brátt að gili sem heitir
Hólagil. Svæðið neðan vegar frá Króksbakka að Hólagili
kallast Bakki. Örskammt innan við Hólagil eru allháir
melhaugar sem Hólar heita. Ef gengið er upp á þá framan til sést
tóft sem kallast Hólatóft. Þar hafði Jóhannes Jónsson, fóstri
Kjarvals listmálara, sauði sína. Þá blasir einnig við slétt mýri,
Hólamýri og upp af henni fjölgrösug kinn, kölluð Hólakinn.
Skammt þar fyrir innan fellur Ytri-Hvannagilsá er rennur í
Njarðvíkurá. Á vinstri hönd er gróður lítil og sundurskorin
fjallshlíð sem nefnist Háls. Utan til í honum er stakur steinn,
allstór, kallaður Stóristeinn. Ef við göngum upp á Hálsbrún
sjáum við botn með talsverðum gróðri og smá tjörnum og heitir hann
Stóribotn. Fyrir ofan hann er brattur gróðurlaus melhryggur er
gengur fram úr Hádegisfjalli, skorinn sundur af Hólagili.
Melkollurinn fyrir framan það heitir Hólahnúkur. Þar fyrir ofan
er allstórt mýrarsvæði, grösugt, er kallast Hádegisbotnar. Þar
þótti allgott slægjuland. Beint upp af Hólahnúk er sérkennilegur
melhryggur, kallaður Langimelur. Skiptir hann botnunum og
kallast Ytribotnar fyrir utan hann en Fremribotnar fyrir
framan. Framar og ofan við Hádegisbotna er sérstakur klettur er
heitir Rjúpnaklettur. Vestan undir honum er urð og hefur þar
verið greni. Ofan við Hádegisbotna er Snotrunesháls, í
daglegu tali kallaður Nesháls. Hlíðin frá Neshálsi fram
og niður um Rjúpnaklett heitir Langahlíð. Í
Hádegisbotnum eiga nokkrir smálækir upptök sín sem sameinast í
geysidjúpu gili, Ytra-Hvannagili og rennur eftir því
Ytri-Hvannagilsá. Gilskorur upp af Hvannagili kallast
Ytri-Klofar.
Snúum nú aftur til vegar
og höldum yfir Ytri-Hvannagilsá. Tekur þá við allbreitt
móasvæði, Hvannagilsmóar. Þar þykir vetrarbeit best í
Njarðvík að gamalli sögn. Móar þessir ná að Innri-Hvannagilsá
sem rennur þar á víðáttumiklum líparíteyrum sem eru framburður úr feyki
miklu gili, Innra-Hvannagili. Ef við lítum upp á milli
Hvannagilja sjáum við allhátt uppi ávala melbungu,
Hvannagilshnaus og Geitavíkurþúfu beint upp af honum. Fram
af Hvannagilshnaus eru Innri-Hvannagilsklofar. Þar
upp af er allstórt svæði, gróðurlítið, kallað Brunadalir. Ná
þeir allt upp að Bakkadalsvarpi. Lækir þeir sem koma úr
Brunadölum mynda Innri-Hvannagilsá.
Höldum eftir veginum yfir
Innri-Hvannagilsá að brúnni á Njarðvíkurá. Rétt
framan við Hvannagilsá er stór steinn sem heitir Grásteinn.
Mýrar þær sem eru sunnan við veginn heita Grásteinsmýri. Inn af
þeim eru Stóruenni sem ná inn undir Urðardal. Fyrir ofan
Grásteinsmýrar og Stóraenni er Grásteinshlíð,
sundurskorin af mörgum smálækjum. Stærstur þeirra er Stórilækur
sem fellur í Njarðvíkurá skammt innan við brúna. Efsta brún
Grásteinshlíðar er kölluð Múlabrún. Þar fyrir ofan sjáum við
allstórt fjall, fremur gróðurlítið. Heitir það Múli en ysti
hluti þess kallast Múlakollur. Austan við Múlann eru
Brunadalir sem áður eru nefndir. Bak við Múlann er
Múlaskarð sem er á milli Brunadals og Urðardals.
Sleppum nú veginum um
stund og höldum með Njarðvíkuránni þar til við komum að allstórri
þverá sem fellur í hana. Heitir sú á Urðardalsá en dalurinn er
hún kemur úr Urðardalur. Framan við Urðardalsána þar sem
hún fellur í Víkurána er mjór oddi sem nefnist Tangi.
Förum nú upp með Urðardalsá en hún rennur í alldjúpu gili með
fossum og flúðum, mjög straumhörð. Brátt komum við að ármótum þar sem
tvær ár koma saman og mynda ána sem við höfum farið með. Heita þar
Ytri- og Innri-Urðardalsá. Nemum staðar um stund og
lítum nánar á umhverfið. Brekka dalsins að ofan kallast Hlíð og
er hún sæmilega gróin en sundurskorin af smálækjum og með stórum
staksteinum sem verða fleiri og fleiri eftir því sem ofar kemur í
dalinn. Einn steinn mjór ber þar nokkuð af hinum. Heitir hann
Strípur. Fyrir utan og ofan Hlíðina er svæði sem kallast
Urðardalsflóar í daglegu tali Flóar. Tanginn milli ánna er
oft nefndur Hólmi. Neðsti hluti hans sem eru urðarhólar með mjög
stórum steinum nefnist Neðsta-Urð. Þá kemur dæld þvert á
milli ánna, síðan stórgrýttur urðarhóll sem heitir Miðurð. Þar
fyrir ofan er mjótt á milli ánna og nokkuð lægra, síðan tekur við stórt
urðarsvæði sem kallast Efsta-Urð. Í Urðardal hafa
melrakkar oft átt greni. Að framan er dalurinn afmarkaður með allháum
fjallshrygg sem heitir Byrða, 457 m með kjarngróðri í hlíðum en
klettabeltum ofar. Upp á háfjallinu er þó nokkur gróður.
Vestan við Byrðu
eru grasigrónir hjallar og inn af þeim allstórt svæði, mýrlent með
stórum staksteinum. Heitir það Dyrfjalladalur og er suðurhlíð
hans mjög brött og stórgrýtt. Norðan í Byrðu er grasigróinn
hjalli er heitir Lambamúlahjalli. Þar er slægjuland nokkuð og
var þar heyjað áður fyrr. Vestur úr Dyrfjalladal gengur
Mjóidalur sem endar á Mjóadalsvarpi og er það innst í stafni
Njarðvíkur. Suður af Urðardal, Byrðu og
Dyrfjalladal blasa við Dyrfjöllin sem eru mjög há og
tignarleg hamrafjöll. Af Mjóadalsvarpi sjást Dyrnar sem fjöllin
draga nafn af. Skarðið austan við Dyrfjöll heitir
Grjótdalsvarp.
Fremsta fjall að
norðanverðu í Njarðvík heitir Súlur. Austan undir þeim er
hóll sem heitir Stórhóll. Sunnan við hann eru hjallar, kallaðir
Súlnahjallar en norðan við Stórhól heitir Stórhólsmýri,
milli Stórhóls og Geldingaskarða sem eru næstu skörð utan
við Súlur. Í Hengifossánni sem kemur úr þeim er mjög hár
foss sem heitir Hengifoss. Brúnin sem hann fellur fram af er
kölluð Hengifossbrún og fyrir neðan hana eru Hengifossmýrar.
Fjallið fyrir utan Geldingaskörð heitir Geldingafjall 634
m. niður af því yst liggur melhryggur sem endar á höfða við ána sem
heitir Fremri Hríshöfði og framan á honum er Fremra-Sel.
Nokkru utar er Ytri Hríshöfði. Utan við Geldingafjall
er Vatnsskarð er dregur nafn af litlu stöðuvatni norðan til í
skarðinu. Þar liggur nú hinn nýi akvegur milli Borgarfjarðar og
Héraðs. Undan skarðinu fellur Vatnsskarðsá er rennur milli
Ytri- og Innri-Hríshöfða. Utan við Vatnsskarð
er Sönghofsfjall (537m). Hof átti að hafa staðið upp á fjallinu
með klukkum í en litlar eða engar sjást nú minjar þess, (sjá þjóðs.
Sigf. Sigf. IX14). Niður frá því gengur Móagilshnjúkur og út og
niður af honum Móagilshnaus. Beggja vegna við hann er kallaðir
Klofar. Fremri- og Ytri-Móagilsklofi. Smá
lækir falla úr þeim í Víkurána en milli þeirra eru
Móagilsmýrar. Utan við Söngholfsfjall er Seldalur.
Úr honum kemur Selá sem fellur í Víkurá. Nokkurn spöl frá
Víkurá, rétt utan við Selána er Ytra-Njarðvíkursel
og heitir Selmýri þar fyrir utan. Þar á selinu stóð að sögn
Fljótsdælu bær er Virkishús hét og sjást þar enn miklar leifar
eftir húsatættur. Brekkan fyrir utan og ofan Selið heitir
Selkinn en fyrir ofan hana er Selhjalli. Fjallið utan við
Seldal heitir Grjótfjall en hæsti tindur þess kallast
Grjótfjallstindur. Sunnan í Grjótfjalli eru Efri- og
Neðri-Grjótbotn. Niður frá Grjótfjalli eru
stórgrýttir urðarhólar sem kallast Hryggur en fyrir utan þá eru
Grjótbrekkur. Úr þeim kemur Silungslækur. Utan við
Grjótfjall er Göngudalur. Eftir honum fellur Göngudalsá
en þar lá áður aðalreiðvegur milli Borgarfjarðar og Héraðs og þar liggur
nú landssíminn. Upp af Göngudal er Gönguskarð. Fjallið
utan við það heitir Smátindafjall, (563 m) í daglegu tali nefnt
Tindafjall. Að framamverðu í Göngudal, ofan til, eru tvö
gil sem heita Efra- og Neðra-Þvergil. Á milli
þeirra er Þvergilshnaus og upp af honum eru Stúlkubotnar.
Þar áttu endur fyrir löngu að hafa orðið úti tvær stúlkur úr Héraði er
voru á leið til Borgarfjaðrar en villtust af leið í dimmviðri. Norður
úr Göngudal er Mjóidalur.
Næsta fjall utan
Göngudals er Kerlingarfjall. Sunnan í því, allhátt, eru
tveir hjallar, kallaðir Efri- og Neðri-Gunnarshjalli.
Á Efri-Hjallanum átti Gunnar Þiðrandabani að hafa hafst
við í tjaldi sínu, bak við stóran stein, eftir víg Þiðranda að sögn
Fljótsdælu. Fram og niður af Gunnarshjalla, við árgilið, er
melhryggur, kallaður Háhryggur. Í árgilinu ofan við hann er
Kiðahvammur. Þar í helli undir fossinum í Göngudalsánni
höfðust Kórekssynir við nóttina eftir bardagann í Njarðvík, (sbr.
Fljótsd.sögu). Á láglendinu, skammt utan Göngudalsár, er dæld,
kölluð Lynglág. Vestan í Kerlingarfjalli er allstór botn,
gróðurlítill, kallaður Kerlingarbotn. Framan við hann, þar sem
mólendið ber hæst, rétt neðan við réttina og örskammt utan við
reiðgötuna til Göngudals er hringlagaður fornmannahaugur en ekki
er vitað hver þar er heygður. Um það bil beint út af skilaréttinni, æði
spöl frá Lynglá er smálægð sem Andrésarlág heitir. Skammt
fyrir utan hana fornt garðlag er nær ofan úr Kerlingarfjalli,
(heitir) í sjó fram milli Borgar og Njarðvíkurbæjar,
kallað Þorragarður. Er talið að það sé vörslugarður sá er
Ásbjörn vegghamar hlóð, (sbr. Frásögn Fljótsd.). Fyrir utan hann, lítið
eitt frá fjallinu, eru haugar í mýrlendi, kallaðir Haugar en
óvíst hvort þar sé um dysjar að ræða en nær fjallinu kallast
Kerlingarmór og fyrir neðan hann er Illadý. Út af
Kerlingarmó eru tvær smá hraunklessur er heita Fremra- og
Ytra-Grattahraun með dálitlu millibili. Upp af þeim, neðan
til í fjallinu, eru Litluklettar og rennur fram af þeim lítill
lækur er heitir Litluklettalækur. Lækur sá er myndast af
smálækjum úr Kerlingarfjalli heitir Rauðilækur og fellur í
Víkurána fast út við sand. Slétta svæðið meðfram Víkurá
frá Rauðalæk að Göngudalsá kallast Grund.
Bæjarhóll heitir hóll sá er Njarðvíkurbær stendur á og er
kirkjugarður þar í hlaðvarpa skeifumyndaður að lögun. Túnið fyrir
framan hann er oftast nefnt Framtún eða Magnúsartún.
Vestan við Bæjarhól,
norðan gömlu reiðgötu eru Teigar en norður af þeim
Tjarnarstæði. Norðan við Bæjarhól er Lambhústún og út
af því Hesthústún. Fyrir utan bæ er Fjósaþýfi, þá
Hringur sem var hringlagað þúfnastykki sem búið er að slétta og yst
Króatunga, út við Rauðalaækin. Túnið umhverfis kirkjuna
er kallað Grundir. Býlið út við sjóinn heitir Borg og er
það kennt við hringlagaða Sauðaborg sem er rétt utan við
íbúðarhúsið. Í Borgartúninu á svonefndri Löngutungu er
þúfa sem nefnist Þiðrandaþúfa. Þar á Þiðrandi Geitisson að hafa
verið veginn svo sem sagt er frá í Fljótsdælu. Þúfunni er nú friðlýst.
Upp frá Borg liggur mýri, kölluð Borgarmýri en utan og
ofan við hann út á Bakka er Hjaltagrund en svæðið þar upp
af alt að fjallsrótum kallast tún. Þar hefur nú verið reist nýbýli 1955
er heitir Njarðvík.
Utan við
Kerlingarfjall er Skemmudalur, hét áður Skammidalur en
áin sem úr honum rennur er nefnd Stekká. Neðst í Skemmudal
er Skemmudalsvarp en niður af því beggjamegin við ána eru
Stekkjarbotnar og nokkru neðar, utan og framan við ána, er
grasigróin botn, kallaður Fjárskjól. Utan við ána, spölkorn frá
sjó, stóð býlið Stekkur og í kringum það Stekkjartún.
(Áður Njarðartún). Býli þetta eyðilagðist í snjóflóði úr
Tóarfjalli aðfararnótt 2. febrúar 1883. Flóðið braut öll hús nema
bæjardyrnar. Norðurstafn baðstofunnar ásamt rjáfrinu féll inn og ofan á
fólkið sofandi. Þar fórust hjónin, Guðmundur Eiríksson, Sesselja
Þorkelsdóttir, dóttir hjónanna og fósturdóttir, báðar ungar, móðir bónda
á áttræðisaldri og vinnukona en tveir synir bóndans lifðu undir flóðinu
frá því á föstudagsnótt til laugardags er þeim var bjargað óskemmdum.
Dimmviðri var svo ekki sást til bæjarins af bæjunum í kring hvernig
ástatt var.
Niður af Stekkjartúni
er Stekkjarsandur og kallast nyrsti hluti hans Norðurkrókur.
Þar eru hellisskútar sem fé leitar sér oft skjóls í. Nokkurn spöl þar
fyrir utan er allhá klöpp er skagar nokkuð fram í sjóinn. Heitir hún
Bjarndýrsklöpp.
Utan við Skemmudal
er Tóarfjall. Ofan til í því eru grastorfur, kallaðar Efri-
og Neðri-Sultartorfa. Niður af þeim kallast Bakkar.
Niður af Sultartorfum rennur lækur er heitir Fornustekkarlækur.
Æði langt út á Bökkum er gil sem heitir Yxnisgil en niður
af því er fjara sem heitir Hvalfjara. Þar fyrir utan tekur við
Stórató og eru upp af henni Efri- og Neðritóarhjalli
en niður úr henni miðri skagar Tóartangi út í Víkina.
Fyrir neðan Tó, en utan við Tóartanga er bás sem kallast
Tóarbás eða Tóarfjara. Fyrir utan Tóarfjall er
Skjaldarfjall en milli þeirra Skjaldardalur. Úr
Skjaldardal kemur Skjaldará er fellur til sjávar í
Hellisfjöru. Fyrir utan ána er allstór hellir, kallaður
Hundraðkindahellir. Fyrir utan ána neðst er Litlató en niður
af henni Litlutóartangi og utan við hann Litlutóarfjara.
Upp af Litlutóarfjöru eru lyngivaxnar skriður, kallaðar
Svuntur en ofan við þær eru hjallar er heita Efri- og
Neðri-Skjöldur og ná inn að Skjaldará. Næst
Litlutóarfjöru er bás sem heitir Háski en upp af honum
Háskajaðar er nær upp á Hnaus. Utan við hann er
Skálanesfjara en utan við hana er allstórt grasivaxið nes með
grasigróna jaðra upp af er heitir Skálanes. Austast á því er
hóll er heitir Króarhóll. Þar var áður útræði. Niður af
Skálanesi er bás, kallaður Skeljabás en tanginn sem skagar
suður úr nesinu heitir Skálanestangi. Vestan á honum er
Skálaneshöfn og var þar lending. Inn og suður af tanganum í miðri
vík eru þrjú sker er heita Gunnarssker. Sjást tvö þeirra að
jafnaði upp úr sjó nema á háflæði en á þriðja skerinu örlar aðeins um
stórstraumsfjöru. Á Gunnar Þiðrandabani, að sögn Fljótsdælu, að hafa
hvílst á flótta sínum yfir víkina undan óvinum sínum.
Norðan við Skálanes
er fjara sem heitir Króarfjara. Þar skagar stór klöpp í sjó fram
er heitir Máfaklöpp en utan við hana er önnur fjara er nær norður
að Stapa, kölluð Drumbafjara, mesta rekafjara í
Njarðvík. Austan af henni er sker, æði spöl frá landi, er heitir
Fauskur. Norðan við Stapa er fjara sem heitir Stapafjara
og norður af henni löng fjara, kölluð Langafjara. Niður úr
Hlaupum er hlein sem ekki er vitað um nafn á en norðan við hana er
fjara sem heitir Kambsfjara. Upp af Skálanesinu ganga
grasigrónir jaðrar en þar fyrir ofan kallast Hnausar og enn ofar
Urðarhjalli. Norðan við Hnausa gengur klettahlein
þverhnýpt í sjó fram, kölluð Stapi en norðan við Stapa
heitir Hlaup norður að Kambi sem er Skriðugil er
nær upp á Brimneshnaus.
Hátt í fjalli, upp af
miðjum Hlaupum, er hjalli sem heitir Beinahjalli.
Áðurnefndur Brimneshnaus, sem er hjalli norður af Brimnesi,
nær frá Kambi norður að Afréttará er á upptök sín á
Grasadal. Upp af honum nyrst er gjá er nær upp á Grasadal,
kölluð Bolagjá. Norðan við Brimneshnaus er grasigróið nes
er heitir Brimnes og stendur þar sjálfvirkur viti, kallaður
Kögurviti til aðgreiningar Brimnesvita við Seyðisfjörð.
Niður af honum er tangi sem heitir Brimnestangi en vestan í honum
er fjara sem heitir Brimneshöfn og er þar lending. Norðan við
Afréttarána tekur við mýri er nær norður að Afréttarskriðum.
Ofan við hana er hjalli sem einnig nær að skriðunum. Norðan við
Afréttarskriður heitir Jaðar en niður af honum miðjum er stór
steinn, kallaður Kögur-Grímstak, (sbr. Þjóðs. J.Á. I.bls.
165) en upp af honum hellir, kallaður Kögur-Grímshellir og
gengur sjór inn í hann um flæði. Nyrsta brún jaðars kallast Kögur.
Norðan við Kögur tekur við alllangur sandur með sjó fram er
heitir Ólafsvogssandur, í daglegu tali alltaf kallaður
Ólafssandur og þótti gott rekapláss. Nyrst á honum er klettahlein
en norðan við hana malarfjara, kölluð Gripdeild er var mjög
umdeild rekafjara milli Unaóss og Njarðvíkur en tilheyrir nú
Njarðvík. Þar liggja nú landamerki milli Njarðvíkur og
Unaóss, beint upp á Grasdalsröð.
Norðan Tóarfjalls
og Skjaldarfjalls er stór og grösugur dalur, Efri- og
Neðri-Grasdalur. Niður af Neðri Grasdal er
hamrabelti en fyrir neðan það tekur við svonefnd Afrétt er nær
frá Kambi á Brimnesi að Kögri.
|