|
Snotrunes.
(Eftir handriti Andrésar Björnssonar).
Þá verða fyrst talin
örnefni meðfram sjónum.
Syðst er Urð,
Urðarsker, Urðarsund, Urðarvogur, Urðarklappir
út af þeim hátt sker, Einbúi. Torflæksfoss,
Torflæksklappir, Hvannstóðshorn, lítill naggur, Brimill,
Hvannstóðsbás, aðeins utar er Háfur. Mjó og löng skora,
Sauðabani og Sauðabanaklappir, út af þeim Breiðuflúðir,
norðar Dalslækjarklappir. Austur af þeim Karmar. Þar sem
Dalslækur fellur í sjóinn heitir Dalslækjarlón. Þá
Stekkjarflúð og rétt við Litla-Stekkjarflúð. Á milli
þessara flúða myndast stór pollur, Andapollur. Þá Langafjara,
þar austur af Lón og utan við það Langasker. Suður af því
er lítill naggur, Hlass. Austur af Langaskeri
Nautabaka, flæðihætta á fé. Löngufjöruklöpp norðar,
Gatklöpp austar stórt sker er heitir Skella. Fremri-Skelluhali
og Ytri-Skelluhali.. Austur af Skellu heita
Skelluboðar. Bæjarlækurinn fellur fram af kletti niður í
fjöruna. Þar heitir Foss. Bæjarfjara heitir beggja megin
við Bæjarlæksósinn. Syðst í Bæjarfjöru heitir
Bæjarfjörusker. Austur af því er lítill vogur, Hundavogur.
Þar austur af Kofulón.
Utan við
Bæjarlæksósinn er Bátauppsátur og eini staður fyrir öllu
Neslandi sem hægt er að lenda ef nokkur kvika er í sjó. Lítill
umflotinn naggur er fyrir miðri fjörunni og heitir hann Naggur.
Í Bæjarfjöru er sléttlagaður steinn, heitir Snotrustóll.
Norðan við Bæjarfjöru er Kríustapaklöpp, þá Kríustapi,
norðar Hvalfjara. Miðlækur fellur fram af kletti niður í
Hvalfjöru, heitir þar Miðlæksfoss. Forvaði er í
Hvalfjöru og norðan við hann heitir Ytri-Hvalfjara og
þar austar Hvalfjörulón. Þá er umflotið sker, Æðarsker.
Norðan við Ytri-Hvalfjöru er Ystalækjarlón og
Ystalækjarklappir og norðar Krosshöfðafjara. Aðeins sunnar
Stallur, norðar Krosshöfðaklettar og á þeim
Hornsílapollur. Austur af Krosshöfða er Krosshöfðalón,
þar norður af margar flúðir kallaðar Krosshöfðaflúðir –
flæðihætta fyrir sauðfé. Þá heitir Prestbanafjara, sunnar
Rykapollur, austar Háasker. Nyrst í Prestbanafjöru er
Gráikrókur. Næsta fjara heitir Stekkjarfjara. Nyrst í
henni er stór steinn er kallast Fjörulalli. Löng klöpp til
sjávar heitir Stekkjarfjöruklöpp. Norðan við þessa klöpp er
Stekkjarvogur og að norðan er Brattaklöpp og þá Rekabás.
Þar austar eru stórar klappir, Fuglabæli. Nyrst í Rekabás
er Froðupollur. Norðar eru Drumbafjöruklettar, austur af
þeim er djúpboði, kallast hann Hrekkur.
Fyrir fáum árum stímaði
flutningabáturinn Hjalti á þennan boða í myrkri með marga Borgfirðinga.
Báturinn sökk á svipstundu en mennirnir komust í bát er þeir höfðu í
slefi. Hefðu allir mennirnir drukknað ef þeir hefðu ekki haft þennan
bát. Það töldu mennirnir sem á bátnum voru. Mennirnir voru að koma úr
Óshafnarflutningum í rennisléttum sjó og blæjalogni að hausti til.
Þá heitir Drumbafjara
og Drumbafjöruvogur og norðan við Drumbafjöruklettar, mjög
háir og þverhníptir. Sjávar megin fyrir þeim miðjum er stór steinn
umflotinn sem heitir Gammur eftir hundi sem ég gat með naumindum
bjargað með því að klifra niður á steininn. Hundurinn komst ekki á
steininn með fuglinn.
Ræfill
heitir næsti bás. Norðan við hann er Flötuflúðaklöpp og austur
af henni er lítið sker, Kollubani. Þar norðar Flataflúð,
þar er flæðihætta fyrir sauðfé. Ofan við Flötuflúð er Stórurð
en norðan við Flötuflúð er stór vogur, Óspakur. Austur af
Flötuflúð er blindsker á flóði. Bóla heitir hún og er í
róðrarleið og hættuleg bátum. Norðan við Óspak er stór og
fallegur stapi er heitir Máfastapi og þar austar Máfastapahali.
Í austur af Máfastapahala liggur Landsendaröst. Norðan
við stapann er Máfastapafjara og Máfastapavogur. Þar
norðar er stórt og hátt sker, Svartbakur. Þá Landsendalón
og austan við það Lónskarmar. Ofan við lónið er Illaurð.
Nyrst í lóninu er þunn og há klettabrík sem heitir Máfabrík. Þar
tekur við Hagahraunsfjara, Hagahraunsvogur og
Hagahraunsklappir. Norðan við þær Djúpivogur. Þar norðar er
löng urð, Skriðuvíkururð. Þar austar Skriðuvíkurflúðir og
austur af þeim Skriðuvíkurboði. Nyrst við urðina er lítill
klettastapi og sund á milli. Heitir klettur þessi Steinþór og
sundið Steinþórssund. Þá er Skriðuvík. Stórt sker er
nyrst í Skriðuvík er heitir Höfrungshlaup og þar norðar
Skriðuvíkurkrókur. Þá taka við Skriðuvíkurklappir og austan
í þeim er stór steinn á hlóðum sem heitir Skuggi. Dálítið norðar
Mjóivogur en norðar Teistuskvompa. Þar norðar
Hellisskvompa. Dálítið norðar er Aðgerðarhvammsvogur niður
af Krossjaðri. Næstur er Illibás en norðan við hann er
Bölmóðshlein, landamerki við Njarðvík. Austur af Illabás
er hátt og fallegt sker er heitir Vörður.
Þrjú fiskimið teljast
fyrir Snotruneslandi og þau eru:
Stekkjarleira,
Landsendaröst og
Miðfjarðargrunnur en þá
ber Álfaborg í Hvolshól og Kollumúli við Ósafjöll.
Þá verða næst talin
örnefni til landsins og þá er Torflækjargil syðsta gilið í
landinu. Torflækur fellur eftir gili þessu til sjávar en hann á
upptök í Rauðskriðufjalli. Sunnan við Torflæk neðst
heitir Torflæksgrund og þar eru beitarhús. Neðan við grundina
eru Hvammar. Sunnan við Grundina er Þúfulág og þar
sunnar og vestar Innmýrar sem ná að landamerkjaskurði við
Geitavíkurland. Bein lína í Grafgilslæk sunnan við
Grafgilsups í miðjum Stórskriðudal er landamerkjalína milli
Geitavíkur og Snotruness.
Ofan við Grundina
heitir Torflæksbakki og þar ofar heita Móar og liggur
þjóðvegurinn gegn um þá. Ofan við Móana heita Melar og
norðan við þá Stekkjarbotnar. Þar ofar eru Efri-Stekkjarbotnar
sem ná að Torflæksgili sem þar er bæði djúpt og breitt. Stór
kletta og melhryggur er framan við Efri-Stekkjarbotna.
Heitir hann Grafgilsups og þar ofar er Hvíthamar. Vestan
við Hvíthamra er Stórskriðudalur. Efsta fjallsröðin
heitir Stórskriðudalsegg. Utan Torflæks neðst
heitirTorflækshorn og Ytri-Torflæksbakki upp að vegi.
Litli-Torflækur myndar smátungu er heitir Tunga.
Leiti heitir skammt utan við Torflæk. Þá kallast Mýrar
sem ná að Dalslæk sem er skammt innan við Snotrunesbæ.
Bakkarnir neðan við Mýrar heita Hvammar og ysti hlutinn
Dalslækjarhorn en innst eru mógrafir er heita Grafir. Lítill
lækur sem fellur niður miðjar Mýrar heitir Ísleifsfen.
Smágil utan við Mýrarnar heitir Bröttubrúnargil og utan
við það Dalslækjarbunga og tún þar ofar Dalslækjarþýfi.
Vestan við það eru Eyvararstekkur, mjög gamlar tættur. Þar innar
er Forarflói en Króabrot innar og ná að Torflæk.
Ofan við Eyvararstekk er Dalslækjarmelur og vestan við
hann Hryggjagonta. Sunnar er Breiðagonta og vestan við
hana er Lyngbrekka. Þar ofar er Hryggjakollsdæld og nær
hún að Rauðskriðufjalli. Utan í Hryggjum er mýrarblettur,
Engi og þar nokkuð ofar fallegur botn, Blábotn.
Dalslækjargil er skammt framan við bæinn. Dalslækur fellur
eftir því og á upptök í Rauðskriðufjalli. Utan við Dalslæk
neðst heitir túnið Borg. Lítill lækur eða kelda utan við
Borgina heitir Biskupskelda. Sjávarbakkar og túnið upp að
bænum sunnan við Bæjarlæk heitir Niðurtún. Djúp og
hlykkjótt lág liggur niður túnið og heitir hún Skipalág. Suður
af bænum er Illiteigur, út og austur af bænum er Forartunga.
Vestan við bæinn er Upptún. Ofan við túnið eru Kvíar og
Kvíahvammur. Vestan við bæinn heitir Mýri sem gengur að
Fremrihól. Upp úr Mýri gengur gonta, Fúsagonta.
Fremst á Fremrihól heitir Hall er nær að Dalslæk.
Ofan við Hallið er stórt dý er heitir Fremrahólsdý.
Lítinn spöl ofar heita Grænubalar og þar ofar Neðrihæðir
og framar Langagonta. Foss er í Dalslæknum er heitir
Dalslækjarfoss. Nokkru ofar er Loðnibotn er nær að
Dalslæk. Utar og ofar eru Efrihæðir. Utan og ofan við
Grænubala heitir Nautabrekka er nær að Bæjarlæk. Yst
í henni er Harðagonta og ofar Nautabrekkumelur. Svæðið
ofan við mel þennan er í daglegu tali kallað “Ofan við
Nautabrekku”. Þar ofar heitir Bæjarhnaus er nær frá
Dalslæk að Bæjarlæk. Utan til í Bæjarhnaus er lítill
botn er nefnist Skál. Ofan við Bæjarhnaus er stórt fjall,
Rauðskriðufjall og framan til í því heitir Klettur, hár og
brattur. Efst á fjallinu er Slakki en efsti hnúkurinn heitir
Nesþúfa. Bæjarlækurinn fellur rétt norðan við bæinn eftir
Bæjargili sem er djúpt og klettótt með köflum. Efrihjáleiga
og Neðrihjáleiga heita tún utan við lækinn. Sjálfur bakkinn
heitir Bæjarfjörubakki og utar er Hvalfjörubakki. Þá
heitir Hjáleigumýri ofan við veginn og þar ofar Ytrihóll,
Fremrihólkollur og Ytrihólkollur. Þar ofar heita
Tungur, stórt svæði er nær á milli Bæjarlæks og Miðlæks.
Tveir litlir lækir falla niður Tungurnar og skipta þeim í þrennt
og heita þær Fremstatunga, Miðtunga og Ystatunga.
Lækirnir heita Fremritungulækur og Ytritungulækur. Neðsti
hlutinn af Fremstutungunni heitir Fossbrekka. Lítill botn
er ofan við þessa brekku og heitir hann Fossbrekkubotn.
Geysidjúpt hamragil er sunnan við Fossbrekkuna og fellur
Bæjarlækur niður í það fram af háum kletti og heitir
Bæjarlæksfoss. Í miðri Ystugungu heitir Stallur og
Mjódd rétt neðar. Ofan við Tungurnar heitir
Kallsbotnsbrún og þar ofar Kallbotn. Lítill klettur, snotur,
er í Kallbotni sem heitir Kall (=karl). Ofan við
Kallbotn heitir Efri-Kallbotnsbrún. Þá er æði stórt
svæði sem kallast “Ofan við Efri-Kallsbotnsbrún”
og þar sunnar er Bæjarlæksstafn. Þar ofar er Stórbotnsmelur
og Stóribotn. Þar er dálítið engjaland. Utar og neðar er lítill
melur er heitir Heystæði. Ofan við Stórabotn heitir
Nesháls og eru þar landamerki við Njarðvík. Sunnan við Nesháls
heitir Öxl. Utan og ofan við Stórabotn heitir
Skriðnadalssvarp. Neðan við Skarðið er klettadrangur er
heitir Grátoppur.
Miðlæksgil
er skammt utan við Nesbæ og fellur Miðlækur eftir því.
Meðfram Miðlæk neðst er gamall Nátthagi, hlaðinn úr torfi
á sjávarbakkanum. Þar utar kallast Ytri-Hvalfjörubakki.
Ofan við bakkann er Miðlækstún. Þar ofar er Miðlæksmýri
og upp úr henni gengur löng gonta sem heitir Miðlæksgonta. Utan
við Miðlækinn, neðst í fjallinu, er grösugur hvammur er heitir
Fjárskjól. Nokkuð utar og ofar heita Hámelar og þar neðar
Hámelamýri. Ofan við Hámela er botn er heitir Leynibotn.
Þar ofar er stór hnaus, heitir hann Kallhnaus. Þar ofar
Langihryggur er nær að Skriðnadalsskarði. Framan við
Langahrygg heitir Grænakinn.
Næsti lækur við Miðlæk
heitir Ystilækur og Ystalæksgil sem lækurinn fellur
eftir. Stutt fyrir utan Ystalæk, á sjávarbakkanum, er klettur
sem heitir Krosshöfði. Upp af Krosshöfða heitir Leiti.
Krosshöfðakelda er utan við leitið og aðeins utar eru gamlar
svarðargrafir. Þá taka við mýrar sem kallast Útmýrar. Sjálfir
bakkarnir fyrir neðan heita Háubakkar. Yst á Háubökkum er
hár klettur ofan við fjöruna. Þessi klettur heitir Prestbani.
Fram af þessum kletti féll Halldór prestur Gíslason á Desjarmýri ásamt
hesti sínum og biðu báðir bana. Utan til á Útmýrum heitir
Illakelda ofan við mýrarnar heitir Dysmelur. Framan í
Dysmel er langt og hátt barð er heitir Kaplaskjól. Ofan við
Dysmel heita Kúabalar og þar ofar Lyngkinnarmelur. Á
honum miðjum er stór steinn. Heitir hann Grásteinn. Suður af
Grásteini heitir Flatibotn. Lyngkinn er ofan við
Lyngkinnarmel og þar utar og neðar er Lyngkinnarbotn. Þar
ofar eru Nafir og utar gróðurlausir klettar. Fjallsendinn sunnan
við Nafir heitir Grafningur sem liggur í gegnum
Lyngkinnarhnaus. Þar ofar er Graskinn en ofar
Háukinnarbrún. Sunnan við Lyngkinn að Ystalæk heitir
Rauðkollumelur og þar ofar er stór grösugur botn er heitir
Kúabotn. Ofan við Háukinnarbrún heitir Háakinn og þar
utar Moldarbörð. Á Háukinn er djúpur grafningur er heitir
Háukinnargrafningur og þar ofar Háukinnarflóar og ná þeir
út á Fjallsenda.
Landsendi
– Stekkur, gamlar tættur. Stekkjarbrekka ofar og fremst á
henni er Brattaenni. Framan við Stekkinn er Stekkjardý
og Kelda og Stekkjarfjörubakki. Þá er Stekkjarhraun,
Vörðuhraun og utar Vörðuhraunskelda. Ofar vegarins heitir
Horn. Niður við sjó er Drumbafjörubakki og norðar er
Máfastapabakki og enn norðar er Hagahraunsbakki og þar fyrir
ofan er Hagahraun. Sunnan við Hagahraun er ævagamall
hlaðinn stór torfhringur, að líkindum Nátthagi fyrir mjólkurær.
Hagahraunsskriða er ofar vegarins. Syðst á Hagahrauni er
Hagahraunsdý. Utan á Hagahrauni er Jarðýtudý, þá
Hagahraunskelda. Ysti hlutinn af Landsenda er
Skriðuvíkurjaðar og Skriðuvíkurbarmur. Syðsti hlutinn af
Skriðunum heitir Skriðuvík, Suðurkinn og Norðurkinn
en þar hafa þrír menn farist í snjóflóði. Skriðujaðar er norðan
Skriðuvíkur og þar næst Fúsagil. Þá kemur Jaðar og
norðar Breiðagil. Þá Aðgerðarhvammur og ofan við hann er
Aðgerðarhvammsjaðar. Niður við sjó er Skriðnahellir.
Norðan við Aðgerðarhvamm er Naumaskot og þar norðar er
Djúpagil og þá Krossjaðar, nyrst í Neslandi. |