|
 |
 |
|
Örnefni í landi Úlfsstaða
og Úlfsstaðaparts |
|
ÚLFSSTAÐIR
Eftir
handriti Stefáns Baldvinssonar frá 1957
Viðbætur innan sviga eftir
samtölum við Sigurð Stefánsson frá 1971
|
Landamerki á milli
Úlfsstaða og Bárðarstaða eru frá stórum steini er
Skjaldarsteinn heitir og er hann í Fjarðaránni nokkuð austan við
Hjáleiguna á Bárðarstöðum. Landamerkjalínan liggur beint frá
Skjaldarsteininum og í svokallaðan Sigvaldalæk, (er
smáspræna), sem rennur fram
af hjallabrúninni skammt norðaustan við hjáleiguengið á Bárðarstöðum.
Frá Sigvaldalæknum á hjallabrúninni eru landamerkin áframhaldandi
bein lína í Herfell. Að austan og norðan ræður Norðdalsá
landamerkjum á milli Úlfsstaða og Klyppsstaða. Fjöllin sem
ráða landamerkjum á milli Eiðaþinghár og Úlfsstaða eru
Herfell og Norðdalshnjúkur.
Niður í byggðinni eru helstu örnefni þessi: Vestan Úlfsstaðatúns eru
Úlfsstaðamýrar meðfram Fjarðaránni og nokkuð upp frá henni en
þar fyrir ofan eru Úlfsstaðabrekkur. (Á Úlfsstaðamýrum
inn með ánni var stekkjarhús. Þar var útburður, sbr. Þjóðs. Sigfúsar
Sigfússonar. Kallað var að fara inn á Stekki). Þar eru töluverðar engjar og
svæðið allt vel gróið. Brekkur þessar ná upp undir lága kletta í hjallanum
fyrir ofan. Nokkurt svæði í klettum þessum heita Votuklettar. (Votuklettar
eru alltaf rakir vegna vætu ofan frá).
Suðvestur af Úlfsstaðatúninu austast í Úlfsstaðamýrunum skammt
frá Fjarðaránni er holt er heitir Stríphóll. (Stríphóll
hlýtur að vera dreginn af nafninu strípaður því að frá Úlfsstöðum er
þetta sá einstakasti hóll, hann stendur aleinn. Þetta er gróinn hóll,
ekki mjög stór, e.t.v. á 3ja hundrað metra að ummáli). Austan við
Stríphólinn er dálítið mýrarsvæði er Stríphólsmýri heitir.
Upp af
Votuklettum, upp á brún brekkunnar, er grasivaxinn hjalli er
Fífuhjalli heitir. (Á Fífuhjalla vex mikið af fífu). Á honum eru dálitlar engjar. Norðvestur af hjalla
þessum upp við Herfellið er nokkuð hár stórgrýttur melur er
Háahraun heitir. Upp á Herfellinu miðju, á þeirri hlið þess er
til austurs veit, er klettakambur er Goðahnjúkur heitir. Fyrir
norðaustan þessa kletta, beint upp af Úlfsstaðabænum, er nokkur dæld
í hjallabrúnina og heitir hún Skálabotnar.
Niður og austur af Úlfsstaðatúninu er grasslétta, mýri og harðlendi,
er heitir Úlfsstaðanes. Austan við það liggur mórani, lyngvaxinn,
ofan að Fjarðaránni er Svartimór heitir. (Svartimór
er langt frá því að vera svartur). Austan við
Svartamóinn, meðfram Fjarðaránni á dálitlu svæði, eru grasivaxnir
bakkar. Á þeim eru allmiklar gamlar grónar húsarústir er Grímsstaðir
heita. Dálítil dæld eða gil er upp í móana rétt austan við Grímsstaði
er heitir Grímsstaðagil.
Ofan við Svartamóinn og austan við
Grímsstaðagilið eru lyngmóar frá Fjarðaránni og austur að
Norðdalsá og upp að allháum og nokkuð bröttum brekkum, er
Úlfsstaðaháls heitir. Brekkur þessar eru allmikið vaxnar nokkuð háu
birkikjarri. Austast neðan við móa þessa, er kallaðir eru Úlfsstaðmóar,
er graslendi meðfram Fjarðaránni og austur að Norðdalsá er
heitir Sléttur.
Úlfsstaðamóarnir enda að austan við
Norðdalsána í brattri brekku er Álfasteinabrekka heitir. Upp á
brekku þessari eru nokkrir einstakir steinar, sumir stórir en aðrir minni,
er einu nafni heita Álfasteinar.
Austan við áðurnefnda Skálabotna er allhár hnjúkur, sléttur að ofan
en dálitlir klettar í honum að sunnan og austan. Hnjúkur þessi heitir
Hálskollur eða Úlfsstaðahálskollur. Úlfsstaðahálsinn nær
frá þessum kolli og austur og norðaustur að Norðdalsánni. Ofan við
brekkurnar í hálsinum er hálsinn flatlendur og lítið eitt hallandi til
austurs og norðausturs. Aðalgróðurinn í honum er lyng.
Norðvestur af Úlfsstaðahálsinum er Norðdalurinn á milli
Norðdalsár og Herfells.
Norðaustan í Herfelli vestan við
Norðdalinn eru tvær dældir eða hjallar, hver upp af öðrum, er
Geldingabotnar heita.
Í fjallinu að vestan og innst í dalnum eru
sveigmyndaðar urðir er Sveifar heita. (Sveifar eru hallandi
rætur fjallanna, ekki kletttar. Þetta er bogadregið svæði sunnan undir
Norðdalshnjúk). Norðan við þær við dalbotninn
er nokkuð hátt fjall er heitir Norðdalshnjúkur. Norðan við hnjúk
þennan er dálítill dalur er Mosdalur heitir. Hann tilheyrir bæði
Úlfsstöðum og Klyppsstað.
Á Norðdalnum norðvestur af Úlfsstaðahálsinum er allmikið
graslendi meðfram Norðdalsánni meir en inn á miðjan dalinn og dálítið
hallandi og nær það upp að allmikið hallandi hlíðum, gras- og lynggrónum,
sem ná upp að Herfellinu. Nokkuð fyrir innan graslendi þetta á melum
meðfram Norðdalsánni er allhár hóll, einstakur og hringmyndaður, er
heitir Kolahraun. (Grjótið í Kolahrauni er allt eins og mulið,
eins og kurl en döklleitt. Lítilsháttar hrafntinna hefur fundist í
námunda við Kolahraun. þetta er gróðurlítill hóll með mosaþembingi,
sívalur og jafn upp á topp, einstakur að sjá).
Viðbætur frá
Örnefnastofnun:
Athugasemdir, Ásta Stefánsdóttir skráði.
Skjaldarsteinn er trúlega líkur skildi að lögun, rís eins og skjöldur
á hvolfi upp úr ánni.
Herfell. Veit ekki um nafngift, ef til vill af því það er tignarlegt
þvert fyrir firðinum.
Álfasteinar heita sennilega svo, vegna þess að þeir standa í þyrpingu
uppi á brekkunni, skrýtnir að lögun, sumir með göt í gegnum sig. Meðan
álfatrú var mjög ríkjandi, hefur þetta þótt líklegt álfaaðsetur.
Grímsstaðir. Þar er tóftarbrot; á þar að hafa búið einsetumaður, er
Grímur hét.
Háahraun. Þar hefur oft verið tófugreni í hrauk.
Úlfsstaðapartur
Land þetta tilheyrir Úlfsstöðum. Það nær frá Hofsá að austan
að Melá að vestan sem ræður landamerkjum á milli Úlfsstaða og
Árnastaða. Neðan við fjallið er graslendi er Engines heitir en
norðausturhorn þess við Fjarðarána heitir Réttartangi. (Í
Réttartanga var réttað allt fram til 1918 eða 1919). Sums
staðar er það blautar mýrar en annars staðar og þá einkum meðfram
Fjarðaránni eru dálítið þýfðir harðvellisbakkar. Austan til og efst á
þessu grassvæði er nokkuð breiður grasivaxinn tangi frá fjallsrótum og fram
á mýrlendið, nokkuð hærri en mýrin. Nafn þess er Ísleifsgerði. Efst á
honum, upp við fjallið, eru gamlar fjárhúsatóftir eftir beitarhús er þar
voru frá Úlfsstöðum.
Upp í fjallinu, í sömu hæð og Mýrarhjallinn
í Sævarendafjallinu, er hjalli er Mýrarhjalli heitir. Hann nær
frá Hofsá að Melá. Dálítið engi er á hjallanum sem áður var
dálítið notað. Ofan við hjallann er klettahöfði er Sultarhjallar
heita. Þar fyrir ofan eru botnar sem ná upp að urðum fjallsins fyrir ofan. Á
dálitlu svæði vestan við Gunnhildi má fjallið heita klettalaust beint
upp af Sultarhjöllum. Þar heita Árnastaðaskörð. Gangandi menn
fara þau stundum.
Viðbætur frá
Örnefnastofnun.
Ásta Stefánsdóttir skráði.
Engines. Ég hef alltaf heyrt það kallað Enganes. Það er fremur
blautlent, en þó er líklegt, að þar hafi verið nýttar engjar. Þær voru víða
nýttar í gamla daga.
Réttartangi. Þar var víst rétt fram til 1918, en efni hefur ekki
verið gott, bara torf.
Ísleifsgerði. Þar mun einsetumaður, er Ísleifur hét, [hafa] byggt
kofa og búið um hríð.
Sultarhjallar munu vera mjög lítið grasi vaxnir og kannski sultur á
fé, ef það festist þar.
.
Svæðaskrá
|